Leonie: ‘Mijn moeder weigert op te passen op mijn zoontje’

Blanco

Leonie: “Tijdens mijn zwangerschap maakte ik me druk over de inrichting van de babykamer, over de bevalling en over de vraag of mijn vriend en ik het ouderschap wel aan zouden kunnen. Voor de rest stond ik er blanco in. Ergens, diep vanbinnen, ging ik er automatisch van uit dat mijn moeder ook een rol zou spelen in het leven van mijn kind. Niet omdat ze dat ooit had beloofd, maar omdat het in mijn hoofd simpelweg bij het plaatje hoorde. Zoals een wieg, een eerste verjaardag én een oma die af en toe zegt: ‘Ga jij maar even iets voor jezelf doen, ik red me wel met de kleine.’

Oprecht blij

Mijn moeder reageerde ook enthousiast toen ik vertelde dat ze oma zou worden. Ze was oprecht blij. Ze vertelde het aan vriendinnen, kocht al vroeg een paar schattige rompertjes en begon direct over alle dingen die ze met haar kleinkind hoopte te gaan doen. Daarom had ik ook geen enkele reden om te denken dat het anders zou lopen dan ik voor me zag. Pas na de geboorte begon ik langzaam te merken dat haar idee van oma zijn nogal verschilde van het mijne.”

‘Nee’

“Mijn zoon Abel was nog geen drie maanden oud toen ik voor het eerst voorzichtig vroeg of mijn moeder een paar uurtjes wilde oppassen. Ik had een afspraak in het ziekenhuis en Tristan was verhinderd. Het ging niet om een middagje wellness of lunch met vriendinnen, gewoon om een afspraak die lastig te verzetten was. Maar mijn moeder zei nee, omdat ze al andere plannen had. Dat kan gebeuren, dacht ik nog. Iedereen heeft een eigen agenda.

Andere plannen

De tweede keer kwam het ook niet uit. Ik vroeg of ze twee uurtjes kon komen. Ze zei: ‘Ach lieverd, vandaag lukt echt niet. Ik heb straks schilderen en daarna ga ik eten met tante Loes.’ Daarna volgden nog meer momenten waarop ik voorzichtig informeerde of ze misschien beschikbaar was. Vaak ging het niet eens om iets leuks. Soms had ik een medische afspraak, soms moest ik werken, soms was ik gewoon ontzettend moe. Toch leek er altijd wel iets anders te zijn dat voorging: een yogales. Een wandeling met vriendinnen. Een dagje weg, tentoonstelling of workshop fotografie.

Mijn moeder heeft meer hobby’s dan het aantal kleuren van de regenboog. Soms bewonder ik haar daarom. Zeker als weduwe zorgt ze ervoor nooit eenzaam te zijn. Ze heeft haar pensioen ingericht zoals veel mensen ervan dromen. Ze is actief, sociaal en onafhankelijk.

Lees ook 5 vrouwen schreven een eerlijke brief aan hun moeder: ‘Stukje van mijn hart gestorven’

Boos

Maar ik zou liegen als ik zeg dat ik daar nooit boos om ben geweest. Want iedere keer als ik haar om een gunst vroeg en zij vertelde waar ze die week allemaal druk mee was, hoorde ik eigenlijk iets anders. Niet: kijk eens wat ik allemaal doe. Maar: hiervoor maak ik tijd vrij, voor jouw kind niet.

Niets verplicht

In het begin probeerde ik mezelf ervan te overtuigen dat ik onredelijk was. Mijn moeder had jarenlang voor haar gezin gezorgd. Ze had gewerkt, kinderen opgevoed, een zieke man verzorgd en voortdurend rekening gehouden met anderen. Waarom zou ze nu niet eindelijk mogen genieten van haar vrijheid? Waarom zou haar leven opnieuw in het teken moeten staan van een jong kind? Natuurlijk was ze niets verplicht. Toch bleef het pijn doen, want ik had haar wel nodig. Vooral op de momenten waarop ik zelf op mijn tandvlees liep. Toen ik weer ging werken en er alleen voor stond, omdat Tristan, mijn vriend voor zijn werk als vertegenwoordiger weer het hele land doorkruiste. Toen Abel wekenlang slecht sliep vanwege oorontsteking of ik zelf griep had en nauwelijks overeind kon blijven.

In mijn geheugen gegrift

Eén moment staat nog altijd in mijn geheugen gegrift. Abel was nog geen twee jaar oud. Hij had dagenlang hoge koorts gehad en was om het uur wakker geweest. Tristan zat voor zijn werk in het buitenland en ik liep al nachten achter elkaar rond met hooguit een paar uur slaap. Ik voelde me compleet uitgewrongen.
Op een ochtend zat ik huilend aan de keukentafel terwijl Abel eindelijk even sliep. Ik belde mijn moeder of ze misschien een paar uurtjes kon komen zodat ik even kon rusten. Mijn moeder luisterde naar mijn verhaal en zei dat ze het echt vervelend voor me vond, maar dat ze die middag met een groep vriendinnen een lange fietstocht had gepland. Het was prachtig weer en die afspraak stond al weken.

Het idee erachter

Ik begon keihard te huilen en kon nauwelijks nog stoppen. Natúúrlijk mocht ze gaan fietsen. Dat weet ik echt wel. Maar nu voelde ik me niet alleen moe, maar ook diep teleurgesteld. Ik dacht met jaloezie aan hoe gemakkelijk andere vriendinnen konden terugvallen op hun ouders. Vriendinnen bij wie een moeder standaard één dag per week de kinderen opving of zelfs meerdere dagen in vakanties. Het ging me niet eens om dat oppassen, maar het idee erachter. Het vanzelfsprekende gevoel dat er iemand naast en achter je staat.”

Pijnlijke vergelijking

“Mijn schoonouders zijn gelukkig heel betrokken en stapel op Abel, maar zij wonen niet om de hoek. Als zij een weekend oppassen, plannen Tristan en ik dat weken van tevoren. Dat is superfijn, maar het is iets heel anders dan de spontane steun waar ik soms naar verlang. Juist omdat mijn moeder dichtbij woont, blijf ik hopen dat zij af en toe zou kunnen en willen bijspringen. Misschien maakt dat de teleurstelling ook groter.
Mijn eigen vader leeft helaas niet meer. Misschien speelt dat ook mee in mijn verlangen naar mijn moeder. Zij is de enige ouder die ik nog heb en daardoor voelde het voor mij vanzelfsprekend dat we als gezin dichter naar elkaar toe zouden groeien, toen Abel werd geboren.

Lees ook Anna: ‘Ik nam mijn moeder in huis en dat kostte me bijna mijn relatie’

Liefde

Wat de situatie nog ingewikkelder maakt, is dat mijn moeder geen kille of afstandelijke oma is. Integendeel, ze houdt van haar kleinkind. Daar twijfel ik geen seconde aan. Ik ga eens per maand op zondag koffie drinken bij haar. Als Abel binnenkomt, vraagt ze nooit hoe het met mij gaat. Ze zakt meteen door haar knieën en vraagt hem wat hij vandaag heeft meegemaakt. Ze neemt uitgebreid de tijd om met Abel te spelen. Ze vraagt geïnteresseerd naar alle ontwikkelingen, bewaart tekeningen en knuffelt hem. Ze neemt cadeautjes mee, vraagt hoe het op de peuterspeelzaal gaat, laat foto’s van hem zien aan vriendinnen en noemt hem háár trots.
En juist dat maakt het verwarrend. Want hoe kan iemand zoveel van een kleinkind houden, maar nooit bereid zijn om een middag voor hem vrij te maken? Ik heb die vraag ontelbare keren door mijn hoofd laten gaan. Het antwoord heb ik nog steeds niet gevonden.

Uitgeblust

Soms denk ik dat mijn moeder wat uitgeblust is. Toen wij klein waren, draaide haar hele leven om haar kinderen. Werk, huishouden, schoolactiviteiten, sportclubs. Alles stond in het teken van ons.
Wat het extra zwaar maakt, is dat mijn moeder gek genoeg vroeger wel veel heeft opgepast op de kinderen van mijn zus. Mijn zus Liza is zeven jaar ouder dan ik en haar dochters zijn inmiddels pubers. Toen zij klein waren, zag ik met eigen ogen hoe betrokken mijn moeder was. Ze werkte toen nog, maar op woensdag was ze vrij en paste ze op de meiden. Ik zie nog hoe hun rugzakjes in haar hal stonden. Er lag altijd limonade klaar en in een kastje bewaarde ze speciaal speelgoed dat alleen tevoorschijn kwam als haar kleindochters kwamen. Ze hadden zelfs een eigen laatje in de badkamer met tandenborstels en haarspeldjes.

Betrokken

Ook de logeerkamer – nu haar schilder- en boetseerkamer – was standaard ingericht voor mijn nichtjes. Er lagen pyjama’s, voorleesboeken en reservekleren. In vakanties gingen ze regelmatig meerdere dagen mee. Dan nam mijn moeder ze mee naar de kinderboerderij, naar de speeltuin of pannenkoeken eten. Ik herinner me nog hoe ze daarover vertelde. Hoe ze glunderde als ze foto’s liet zien van stranddagen en logeerpartijen.

Moeilijk

En begrijp me niet verkeerd: ik ben blij dat mijn nichtjes die warme tijd met haar hebben gehad. Maar juist daarom blijft het soms zo moeilijk. Omdat ik weet dat die versie van mijn moeder bestaat. Ik weet hoe betrokken ze kon zijn. Hoeveel tijd ze vrijmaakte. Hoe vanzelfsprekend het toen leek dat haar agenda zich soms aanpaste aan haar kleinkinderen. Ik heb lang geprobeerd die vergelijking niet te maken. Mensen veranderen. Omstandigheden veranderen. Toch blijft er ergens een stemmetje in mijn hoofd dat zich afvraagt waarom het toen wel kon, toen ze zelfs nog werkte, en nu in haar AOW-tijd niet meer.”

Dichterbij

“Soms vraag ik me zelfs af of het iets met mij te maken heeft. Dat ze minder van mij dan van mijn zus Liza houdt en daarom minder voor mij wil doen. Ik heb altijd gemerkt dat Liza een streepje bij haar voor heeft. Dat klinkt misschien kinderachtig voor een volwassen vrouw met een eigen gezin, maar ik denk dat veel dochters dat zullen herkennen. Hoe oud je ook wordt, ergens blijft er een deel van je dat verlangt naar bevestiging van je moeder. En ik zie mijn zoon toch als het verlengde van mij. Ik heb zo vaak gehoopt dat ze uit zichzelf zou zeggen: ‘Breng Abel maar een middag hierheen’, niet alleen om hem te willen zien, ook om mij te willen helpen.

Eigen leven

Mijn moeder kiest voor haar eigen leven. Ze kiest voor haar hobby’s, haar sociale contacten en haar vrijheid. Dat is haar goed recht, maar die keuze doet wel iets met mij. Ik verlang naar een oma die niet eerst haar agenda hoeft te bekijken voordat ze tijd maakt voor haar kleinkind. Ik wil niet altijd hoeven concurreren met een schilderclub, een wandelgroep of een nieuwe cursus.

Keiharde steek

Laatst gebeurde er iets kleins dat me onverwacht raakte. We waren op bezoek bij Liza, mijn moeder was er ook. Haar meiden haalden herinneringen op aan vroeger. Aan logeerpartijen bij oma, koekjes bakken in haar keuken, spelen met alle katten en dagjes naar Drievliet. Mijn zoon van drie zat erbij en luisterde aandachtig mee. Even later vroeg hij heel enthousiast: ‘Mag ik ook een keer bij oma Poes slapen?’
Iedereen lachte. Mijn moeder ook, maar ze zei meteen dat hij daar nog veel te klein voor was.
Misschien bedoelde ze het luchtig, maar ik voelde een keiharde steek in mijn maag.

Verbondenheid

De pijn zit uiteindelijk niet in het gebrek aan praktische hulp. Inmiddels hebben mijn vriend Tristan en ik ons leven prima georganiseerd. We regelen opvang, schuiven met werktijden en vinden altijd een oplossing. Waar het werkelijk om draait, is moeilijker te benoemen. Het gaat over verbondenheid en de geruststellende gedachte dat er iemand is die af en toe zegt: ‘Maak je geen zorgen, ik ben er.’

Dat beschermende gevoel mis ik het meest sinds ik zelf moeder ben. Misschien omdat ik nu pas voel hoe erg ik verlang naar de liefde van mijn ouders. Juist omdat mijn moeder verder een liefdevolle vrouw is, blijft dat gemis soms onverwacht opspelen. Bij een schoolvoorstelling of tijdens een drukke werkweek. Of wanneer ik weer eens hoor hoe vanzelfsprekend andere grootouders deel uitmaken van het dagelijkse leven van hun kleinkinderen.

Intens verdrietig

Sommige dagen denk ik dat ik er vrede mee heb. Dat ik geaccepteerd heb dat mijn moeder haar eigen weg gaat. Maar vorige week vroeg Abel opnieuw wanneer hij bij oma mocht logeren. Ik zei dat we dat nog weleens zouden vragen. Daarna dacht ik de hele terugweg met tranen in mijn ogen terug aan de logeerpartijen van mijn nichtjes en vind ik het weer intens verdrietig dat zijn oma amper deel uitmaakt van zijn leven.”

Meer Vriendin? Volg ons op Facebook en Instagram. Je kunt je ook aanmelden voor onze wekelijkse Vriendin nieuwsbrief.