5 vrouwen schreven een eerlijke brief aan hun moeder: ‘Stukje van mijn hart gestorven’

‘Toen jij overleed is er een stukje van mijn hart gestorven en dat komt nooit meer terug’

Lieve mama,
Al tien jaar ben je er niet meer en toch schiet ik meteen al vol bij deze twee woorden: lieve mama. Het zijn woorden die ik nooit meer zeg en nooit meer zal kunnen zeggen. Ik mis onze gesprekken, je wijze raad, je liefde, warmte en interesse. Ik mis dat ik altijd op je kan terugvallen – hoe lief papa ook is, hij is niet jóú. Hoe betrokken jouw zus Marjan ook is bij mijn jonge gezin, ze is niet jóú. Toen jij overleed is er een stukje van mijn hart gestorven en dat komt nooit meer terug.

Eenentwintig was ik en helemaal niet voorbereid op jouw dood, ook al wisten we dat die eraan kwam. Het verdriet was zo groot dat ik het uit de weg ging, ik kon het slechts stapje voor stapje toelaten. Inmiddels denk ik dat ik het een plek heb gegeven, al blijft het groot en pijnlijk. En zeker nu Matteo er is, je kleinzoon. Vier maanden is hij en hij heeft nieuwe delen van mijn hart geopend, nieuwe lagen gegeven aan het begrip liefde. En daarmee ook aan het gemis.

Ik wist wel dat het kon gebeuren, maar ik had niet verwacht dat het zo zou voelen. Ik mis je nu niet alleen als moeder, ik mis je ook als oma en dat is een nieuw gevoel waarvan ik nog niet goed weet wat ik ermee aan moet. Ik mis dat ik je om advies kan vragen. Ik mis ook wat ik met je had kunnen delen, wat ik je had kunnen geven nu ik zelf moeder ben. Je zou zó lief zijn geweest als oma, je zou zo trots en gelukkig zijn geweest.
Nu staat er een foto van jou naast zijn bedje en zal ik hem altijd vertellen wat een geweldige oma hij heeft. Ook al besta je alleen nog in ons hart.
Liefs,
Jessica 

‘Die dag dat ik je vertelde dat ik geen contact meer zal hebben met jou, noem ik in mijn gedachten ‘bevrijdingsdag’’

Beste mama,
Vorige week kwam ik je weer tegen in de stad, dat gebeurt zo nu en dan. Kennelijk woon je hier nog. Ik moet je adres nog ergens hebben, maar als ik het kwijt ben, dan is het ook goed. Ik zal nooit meer bij je langsgaan. In de stad liepen we elkaar voorbij. Jij deed alsof je mij helemaal niet zag, ik keek snel op mijn telefoon. Vroeger vroeg ik me nog weleens af hoe jij je op zo’n moment voelde, dan hoopte ik stiekem toch nog dat het je iets deed om mij te zien. Dat heb ik al een tijdje niet meer. Zes jaar therapie, maar ik kan nu zeggen: het doet me niets meer. Ik voel hooguit medelijden met de vrouw die jij bent.

Deze brief begint niet met ‘lieve’ omdat, ik zeg het maar gewoon eerlijk, je voor mij nooit ‘lieve mama’ zal zijn. En ook nooit bent geweest. Als ik denk aan een moeder, denk ik aan een boze vrouw. Als kind wist ik niet beter dan dat ik nooit iets goed deed. Nu zeg je dat het zo niet was, dat ik allemaal dingen heb verzonnen, en ik heb best wel lang aan mijn eigen waarnemingen getwijfeld. Maar inmiddels weet ik dat mijn ervaringen wel degelijk de waarheid zijn. Zelden was je lief, op een knuffel of wat warmte kon ik soms weken wachten. Bijna altijd was je ontevreden, boos of gaf je mij het gevoel dat ik je teleurstelde. Ik schoot tekort als kind, dat voelde ik al heel jong. Wat je wel voor dochter had gewild, is me tot op de dag van vandaag een raadsel. Ik was gehoorzaam, deed het goed op school, maakte nooit problemen. Ik was verlegen en soms zo bang voor jouw buien dat ik dagenlang mijn kamer niet uitkwam. Je had geen last van mij, ook al probeerde me mij altijd te laten merken dat het wel zo was. Je had vooral last van jezelf. Iedereen had last van jouw ontevredenheid en jouw onvoorspelbaarheid. Had geen kind gekregen, heb ik vaak gedacht. Weet je hoe veel pijn dat doet voor een kind, om dat te denken over je eigen moeder? Nee, dat weet je niet, je hebt er nooit naar gevraagd. Toen ik op mijn achttiende depressief raakte, vroeg je nooit hoe ik me voelde. Of waar die depressie vandaan kwam. Je vond het vooral erg voor jezelf, dat jíj ermee moest dealen. Wat je trouwens niet deed, je liet me keihard vallen. Ik heb zelf hulp moeten zoeken, zelf uit het dal moeten kruipen. Jij was nergens te bekennen, en papa al helemaal niet.

Ik schrijf je deze brief, maar zal hem nooit versturen. Toch voelt het goed om te zeggen: mama, ik heb je losgelaten. Die dag, nu zes jaar geleden, dat ik je vertelde dat ik geen contact meer zal hebben met jou, noem ik in mijn gedachten ‘bevrijdingsdag’. Zo voelt het echt, sindsdien heb ik vrijheid. Je hebt geen vat meer op mij. Het enige wat ik van je heb geleerd, en misschien is dat wel een wijze les, is hoe ik niet wil zijn. Dus knuffel ik mijn dochter elke dag, vertel haar dat ik trots ben op wie ze is, dat ze goed is zoals ze is en dat ze altijd bij me terechtkwam. Alles wat ik tekortkwam, geef ik mijn kind in overvloed. Het kán wel, mama. Maar jij wilde nooit, en dat is misschien nog wel het ergste.
Je dochter Renate

‘Dank je wel, mama, dat je me er op zulke momenten aan herinnert dat ik het juiste heb gedaan, ook wanneer ik dat zelf even helemaal niet zo voel’

Lieve mama,
Ik weet niet hoe vaak ik al ‘dank je wel’ tegen je heb gezegd, maar het zal hoe dan ook niet vaak genoeg zijn geweest. Dank je wel dat je er altijd voor ons bent. Dank je wel dat je me opraapte toen mijn relatie eindigde en ik er met drie kinderen vrijwel alleen voor kwam te staan. Dank je wel dat je me uit bed sleepte toen mijn depressie de overhand nam. Dank je wel dat je voor mijn kinderen zorgde toen ik dat zelf even niet kon. En dank je wel dat je nooit hebt gezegd: ik zei het toch…

Één keer heb je je twijfels uitgesproken over mijn relatie met Sven. We waren vijf jaar samen en na heel wat mislukte relaties wilde ik dat het deze keer wél zou werken. We waren toch leuk samen, we hadden net een baby, voor de buitenwereld waren we een perfect koppel. Maar jij bent niet de buitenwereld en prikte er zo doorheen. Jij zag dat hij dominant en controlerend was, jij zag dat hij mij geen beter mens maakte en ik hem niet. Je zei dat je altijd achter me zou staan, welke keuze ik ook maakte. Ik wist wel wat je bedoelde maar ging het onderwerp uit de weg. Het duurde nog vier jaar en kostte heel veel energie en tranen voor ik besefte dat het echt niet langer kon zo. Ik weet dat ik de juiste beslissing nam door weg te gaan, maar de vechtscheiding die volgde was zo zwaar en slopend dat ik weleens twijfelde of ik niet beter had kunnen blijven. En nu, nu hij de kinderen misschien eens per maand ziet, áls hij al komt opdagen… Dank je wel, mama, dat je me er op zulke momenten aan herinnert dat ik het juiste heb gedaan, ook wanneer ik dat zelf even helemaal niet zo voel.

Dat het nu beter met me gaat, is aan jou te danken. Jouw liefde en steun overstemmen de negatieve energie van de scheiding en als ik zie hoe de kinderen naar de deur rennen als jij binnenkomt, denk ik vaak: ze hebben misschien bijna geen vader in hun leven, maar ze hebben een overvloed aan oma-liefde en dat is minstens zo belangrijk.
Ik hou van je,
Pauline

‘De vrouw die jij was, de vrouw die ik mijn moeder noemde, is er al een tijdje niet meer. En dat maakt me intens verdrietig’

Lieve mama,
Vandaag was ik weer bij je, maar dat weet jij nu al niet meer. Nog voor ik thuis was, belde je me al: wanneer ik weer eens langskwam? Je had me al zo lang niet meer gezien. Ik legde uit dat ik net nog was geweest en je zei dat je het weer wist, maar dat is niet zo. Zo’n telefoontje doet me zo veel pijn. Omdat je nooit zo wilde worden, omdat dit natuurlijk allang niet meer is hoe jij was. Die rotziekte heeft een ander mens van je gemaakt. De vrouw die jij was, de vrouw die ik mijn moeder noemde, is er al een tijdje niet meer. En dat maakt me intens verdrietig.

Natuurlijk, je zit gewoon nog in je stoel, met je een van je blouses aan, je katoenen broek en je zwarte instappers. Ik kan je uittekenen in die kleren, al zo lang ik het me kan herinneren is dat wat jij draagt. En ook je blauwe ogen en je haar – dat al grijs is sinds ik tien was – zijn nog de ogen en het haar van mijn moeder. Maar je blik is nu bijna altijd leeg. Je weet wie ik ben en bent blij als ik binnenkom in je appartementje in het verzorgingshuis waar je sinds twee jaar woont. Maar het duurt niet lang meer of ik ben een vreemde voor je. Maar ook dan zal ik er nog voor je zijn, mama. Die alzheimer krijgt onze band niet kapot. Ik zal je altijd blijven zien als degene die je zo lang was: mijn lieve, sterke, zorgzame moeder. Die er voor me was tijdens mijn kinderverdrietjes en bij geschaafde knieën, die er was toen ik het moeilijk had als puber, toen voor me juichte toen ik als twintiger mijn opleiding eindelijk afrondde en mijn droombaan als juf kreeg, die met tranen over haar wangen haar pasgeboren kleinkinderen vasthield, die ik altijd kon bellen en die elke dag even informeerde hoe het met me ging. Dát is de moeder die jij altijd zal blijven voor mij, mijn stevige basis en mijn veilige haven. En daarom zal ik je nu met liefde blijven bezoeken en verzorgen, ook al huil ik vaak van binnen.

Ik hou van je, wie of wat of waar je ook bent.
Liefs,
Sylvia

‘Zeventien was ik toen ik het huis uitging, omdat we echt niet meer samen konden wonen’

Lieve mama,
Het heeft best een tijdje geduurd voor ik je weer zo kon noemen: lief. En als je heel eerlijk zou zijn, denk ik dat je andersom best eens hetzelfde over mij zou kunnen zeggen. Maar dat doe je niet, want je bent mijn moeder.
Maar wat hebben we elkaar soms vervloekt. Ik heb zo vaak moeten horen dat ik de makkelijkste baby ooit was om vervolgens als tiener de schade in te halen. Dertien was ik toen je voor het eerst iets zuchtte over dat je niets van me begreep. Nou, dat gold andersom ook. Nu kan ik misschien begrijpen dat je me wilde beschermen, toen voelde het alsof je me verstikte. Iedereen mocht op de fiets naar de stad, ik niet. Iedereen mocht naar de kermis, ik niet. Iedereen ging de wereld in, ontdekte vriendschappen en maakte lol, ik zat thuis. Ja, natuurlijk waren er verhalen over dronken kinderen, ongelukken en drugs, maar dat was ík niet, mam. Ik kreeg niet eens de kans om te laten zien dat ik kon omgaan met vrijheid, want, zo vond jij: voorkomen was beter dan genezen. Ik vond, en vind: leren is beter dan ontwijken. We kwamen er niet uit en ik gooide de deur dicht – vaak letterlijk, en zeker ook figuurlijk.

We streden wat af. Ik schreeuwend, jij vaak zwijgend. Ik liegend, jij boos als je me betrapte. Ik strijdend voor vrijheid, jij reagerend met nog meer beperkingen. Zeventien was ik toen ik het huis uitging, omdat we echt niet meer samen konden wonen. Dat had je bereikt, dat het kind dat je zo graag wilde beschermen extreem jong de wijde wereld introk. Waar ik al die fouten maakte waarvoor je me had willen behoeden, maar hé, ik leef nog.

Jarenlang spraken we elkaar alleen als het niet anders kon. Daar had je verdriet van, en ik ook. Maar ik had ruimte nodig om mezelf en de wereld te ontdekken. Na vijf jaar rondde ik mijn opleiding af en vertrok met mijn rugzak naar Azië. Tien maanden later kwam ik terug en hadden voor het eerst sinds heel lang een normaal gesprek. Pas veel later zei je dat je door mijn reis had geleerd dat ik niet in zeven sloten tegelijk loop. En dat je dat eerder had moeten inzien. Dat deed me heel veel, dat je dat zei.

Nu zijn we tien jaar verder en zien we elkaar bijna elke week. Ik heb meer begrip voor je gekregen, jij meer vertrouwen in mij. Ik vind het nog steeds moeilijk en jammer dat mijn tienertijd zo lastig was, maar daar is nu niets meer aan te doen. We moeten vooruit kijken en dat lukt ons aardig, moet ik zeggen. Ik ben blij dat we elkaar niet helemaal zijn kwijtgeraakt, dan zou ik nu onze leuke momenten moeten missen.
Misschien gaan we nog eens samen op reis, dat zou ik graag willen. Dat wil en durf je nu niet, maar ik wil je zo graag laten zien dat de wereld geen enge plek is. Het leven is leuk, mam. Durf een beetje.
Liefs,
Nathalie

Foto: Getty Images

Meer Vriendin? Volg ons op Facebook en Instagram. Je kunt je ook aanmelden voor onze wekelijkse Vriendin nieuwsbrief.

Meer Vriendin? Volg ons op Facebook en Instagram. Je kunt je ook aanmelden voor onze wekelijkse Vriendin nieuwsbrief.