Liesbeth is kattenpsycholoog en legt uit: hoe weet je wat je kat je wil vertellen?

Nieuwe kat

Ze ziet zichzelf nóg staan, op haar tenen, om in het hok te kijken op de bovenste plank in een dierenasiel. Liesbeth: “Mijn partner en ik hadden 22 jaar een lieve, sociale en gezellige kat gehad, Fréa. Nadat ze was overleden, wilde mijn partner geen andere kat meer. Ik wel, voor mij móést dat gewoon. Oké, besloten we uiteindelijk samen, maar dan werd het wel een héél andere kat, die ons in niets deed denken aan Fréa.” En dus stonden Liesbeth en haar partner op een dag dus in dat hok te kijken, waarin zich helemaal achterin een kat moest bevinden. Maar alles wat ze op dat moment zagen, was ‘een klein bolletje’. Liesbeth: “Ze zat zo ver weggedoken dat ik zelfs de kleur van haar vacht nauwelijks kon zien. Die leek een beetje grijzig. Ik kon alleen maar denken: arme poes.”

Bange poes

Want wat Liesbeth al dacht, bevestigde de medewerker van het dierenasiel: dit was een heel bange poes. Weliswaar de perfecte tegenhanger van kat Fréa, maar er was ook een beetje twijfel – moesten ze dit wel doen, was de stap naar een bange kat niet te groot? En dus keken Liesbeth en haar partner eerst nog wat rond, ook bij andere asielen. Maar de bange poes bleef in hun hoofd rondspoken. Wat de doorslag gaf? Dat was een opmerking van haar partner: “Als je door die bangigheid heen weet te komen, wordt zo’n kat wél echt jouw kat.” En dus kwam poes Cleo in huis. Maar niet alleen dat: ze zorgde er ook voor dat Liesbeth uiteindelijk kattengedragsdeskundige werd.

Lees ook Kattentaal ontcijferen: zó begrijp je precies wat je kat wil vertellen

Klopt dat wel?

Liesbeth is haar hele leven al gek op dieren. Ze groeide op in een dorp in Limburg, waar ze van haar ouders kattenvoer mocht kopen om de zwerfkatten te voeren. “Ik was een jaar of zeven en vond dat hartstikke spannend.” Van haar vader kreeg ze in de loop van de jaren een aantal boeken over dieren. Ze was verkocht: katten maakten daarna vrijwel permanent deel uit van haar leven. Ze studeerde sociale psychologie, want, zo zegt ze: “De belangstelling voor gedrag – van zowel mensen als dieren – was altijd al aanwezig.” Na haar studie ging ze in de muziekindustrie werken. Tot poes Cleo in haar leven kwam, alweer een tijd geleden. Liesbeth: “Haar gedrag stond in zo’n groot contrast met wat ik op dat moment van katten kende, dat ik me daardoor verder ging verdiepen in kattengedrag, en dan vooral in afwijkend kattengedrag. Ik ben de opleiding tot kattengedragstherapeut gaan volgen en zo werd ik uiteindelijk kattenpsycholoog.”

‘Mekkeren’

Tijdens haar opleiding deed ze onderzoek naar het ‘mekkeren’ van katten. “Een van de docenten liet een filmpje zien van een mekkerende kat die vanachter een raam naar een duif keek. Ze zei dat katten dat geluid maken uit frustratie. Ik ben iemand die zich dan al snel afvraagt: klopt dat eigenlijk wel? Naar veel aspecten rond katten is nooit echt onderzoek gedaan. Er is niet eens een echt woord voor dat mekkeren.” Liesbeth stuurde ruim honderd vragenlijsten uit naar katteneigenaren. Katten bleken zo’n geluid te maken als ze een prooi zien, maar soms ook als hun eigenaar binnenkomt of als ze een speeltje krijgen. “Op basis van mijn onderzoek concludeerde ik dat katten eerder mekkeren als uiting van positieve opwinding.”

Andere persoonlijkheid

Terug naar het moment dat poes Cleo in huis kwam. “Fréa was nogal een extraverte poes geweest. Van haar, en van andere katten, waren we gewend dat ze contact zochten: dat ze op je schoot komen, kopjes geven en spinnen.” Dat deed Cleo allemaal niet. “Zij had een heel andere persoonlijkheid. We hadden gehoord dat ze eerder in een druk gezin was geplaatst, waar ze twee weken lang niet uit een kast was gekomen. Die mensen hadden haar weer terug naar het asiel gebracht. Wij waren met z’n tweetjes, het was bij ons een stuk rustiger en we hadden alle tijd voor haar. We hoopten dat het bij ons beter zou gaan.” Groot was het geluk dus toen Cleo onverwachts op de eerste dag door het huis ging lopen. “Ze bekeek ons vanaf een afstandje. Maar we moesten niet in haar buurt komen, dan ging ze zich meteen verstoppen.”

Lees ook Op déze manier kun je liefde aan je kat tonen in ‘kattentaal’

Aaien

Liesbeth had haar grijze vacht inmiddels wél wat beter gezien. Die zat vol klitten. “We hadden gehoord dat ze was opgegroeid in het huis van een hoarder die veel katten had. Ze was duidelijk niet goed verzorgd. Tot onze stomme verbazing sprong Cleo na een aantal maanden op de schoot van mijn partner. Heel gedecideerd, alsof ze er al een tijdje over na had gedacht en vond: nu is het moment. Ze was tegelijk héél hard aan het spinnen. Nog steeds moesten we het niet wagen haar te aaien.

Wat gaat er allemaal om in dat koppie?

Ik vond dat Cleo dubbel was in hoe ze zich gedroeg: ze zocht wel contact, maar we moesten ook weer niet té dichtbij komen. Ik dacht: wat is er met haar gebeurd? En wat gaat er allemaal om in dat koppie? Misschien ging het niet goed tussen haar en de andere katten waarmee ze is opgegroeid, en is ze een soort eigen wereldje gaan creëren. Hoe dan ook, ik vond dat allemaal zo fascinerend, dat ik me meer ging verdiepen in het gedrag van katten en dus de opleiding tot kattentherapeut volgde.” Uiteindelijk begon Liesbeth in 2009 een eigen praktijk voor kattengedrag. In 2023 stopte ze met haar praktijk om zich te wijden aan het schrijven van boeken over het gedrag van katten.

Allerlei vragen

Liesbeth: “Toen ik begon, was er online nog niet superveel te vinden over katten en hun gedrag. Nu raadplegen mensen ChatGPT of social media, maar in die tijd zocht je je antwoord in een boek of ging je naar de dierenarts – die het ook niet altijd wist. Mensen kwamen bij mij met vragen als: mijn kat lust zijn voer niet meer, wat moet ik doen? Er waren katten die mensen ’s nachts wakker miauwden, buiten de kattenbak plasten of ‘sproeiden’. Soms wilden mensen weten hoelang ze hun kat alleen konden laten als ze op vakantie gingen.

Ingrijpendere problemen

Er waren tijden dat ik vijftig mailtjes per dag kreeg, met allerlei uiteenlopende vragen. Online kwam steeds meer informatie beschikbaar over het onderwerp ‘onzindelijkheid’, waardoor mijn werk verschoof naar de ingrijpender problemen waar ook de dierenarts niets mee kon. Dan ging het bijvoorbeeld over katten die echt agressief zijn, of katten die zichzelf uit verveling kaal likken of hun staart najagen. Wat ik ook veel heb gedaan, is consulten bij mensen die er een kat of kitten bij namen, wat niet goed ging. Mijn advies is in dat soort gevallen: bedenk eerst of het überhaupt een goed idee is. En zo ja, neem dan de tijd om de katten aan elkaar voor te stellen.”

Gelukkig van katten

Waarom worden mensen eigenlijk zo gelukkig van katten? Liesbeth: “Daar is onderzoek naar gedaan. Mensen worden ook heel blij van honden. Het voordeel van een huisdier is dat het geen vragen stelt en niet op je moppert. Een kat vraagt niet waarom je al drie avonden achter elkaar weg bent. Ze kunnen je weleens aankijken, natuurlijk. Maar als jij je ellendig voelt, kun je je neus in die vacht stoppen en lekker bij ze uithuilen. Ze zijn er gewoon voor je en houden van je. Met een kat kun je knuffelen op de bank, met een hond wandel je in het bos en maak je zo je hoofd leeg. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat mensen dieren als een huisgenoot zien – ook in emotioneel opzicht. Dus als een dier overlijdt, is dat heel ingrijpend.”

Lees ook Sanne Vogel vertelt het bijzondere verhaal achter haar nieuwe kattenboek

Betekenis

Katten kunnen natuurlijk niet praten, maar lijken wel te willen communiceren. Hoe weet je wat je kat je wil vertellen? “Door je te verdiepen in de lichaamstaal van een kat. Katten communiceren nu eenmaal door lichaamstaal. Als jij weet wat al die subtiele signalen betekenen, begrijp je je kat beter. Wat betekent het bijvoorbeeld als de oortjes naar achteren gaan of de pupillen in één keer groot worden? Sommige signalen zijn subtiel, andere zijn zelfs te merken voor iemand die niet veel van katten weet. Als een kat op je schoot zit en je voelt ’m ineens verstrakken – dat voel je ook als je niet erg empathisch bent – weet je dat je een grens over gaat.

Subtielere signalen

Soms zien mensen de wat subtielere signalen niet. Toen ik mijn praktijk nog had, ging ik weleens op huisbezoek bij mensen als er een probleem was. Ik zag dan dat het niet goed ging tussen twee katten. Ik zag veel spanning tussen die twee, voor mij straalde dat er echt vanaf. Terwijl de eigenaar zelf dacht: er wordt niet gevochten, ze blazen niet naar elkaar, dit gaat toch best goed? Het is dus belangrijk om de lichaamstaal te leren lezen van je kat. Dat is de reden waarom ik daarover het boek Wat je kat echt denkt heb geschreven. Het is zo belangrijk om te weten wat je kat wil zeggen, en dat willen we natuurlijk ook echt weten. Die vraag kreeg ik zo vaak in mijn praktijk: wat bedoelt mijn kat nou eigenlijk?”

Vertrouwen

Hoe het met Cleo verder ging? Zij bleef lange tijd een bange kat. Liesbeth: “Ze moest eens naar de dierenarts. Toen ze daar werd opgepakt, liet ze uit angst alles lopen. Ze hadden ons in het asiel ook verteld dat ze geen tuin gewend was, dus ze mocht absoluut niet naar buiten. Maar ja, wij hebben wel een tuin en in de zomer leven wij zo ongeveer buiten. Het was gewoon niet praktisch om haar de hele tijd in huis te houden. Ik ben toen op het terras gaan staan en heb haar naar buiten gepraat. Tegel voor tegel.

Lieve, aanhankelijke poes

Uiteindelijk heeft Cleo zich ontwikkeld tot een heel lieve, aanhankelijke poes. Ook door de tuin is ze enorm opgeknapt. Ze is alweer een tijd geleden overleden, maar ze kon enorm genieten van het zonnetje en heerlijk in het gras liggen rollen. Buiten de tuin durfde ze niet te komen. Door tegen haar te praten, kon ik haar er toch toe bewegen om buiten de heg te komen. Het was maar een paar meter. Maar ik weet nog hoe fijn ik het vond dat ze mij dat vertrouwen gaf.”

Tip van de redactie: Wat je kat echt denkt

Liesbeth Puts schreef verschillende boeken over het gedrag van katten, onder andere Wat je kat echt denkt.  Met praktische richtlijnen leer je eenvoudig hoe je tegemoet kunt komen aan alle natuurlijke behoeften van jouw geliefde huisdier.

Shop hier