6 lezeressen over het laatste gesprek met hun vader: ‘Ik vroeg hem om een teken te geven’

‘In de vier maanden dat hij er nog was, praatte hij meer dan in zijn hele leven’

Bieneke (48): “In het laatste gesprek dat ik had met mijn vader zei hij alles wat ik mijn leven lang al voelde, maar hij nog nooit had uitgesproken: dat hij van me hield, trots op me was en ook dat hij blij was dat ik een man gevonden had met wie ik oud zou kunnen worden. Hij was 57, ik pas 27. In januari 2004 kreeg hij te horen dat zijn hele lijf vol met kanker zat. Hij koos voor kwaliteit van leven, in plaats van ziekmakende behandelingen.

Meer dan ooit

In de vier maanden dat hij er nog was, praatte hij meer dan hij zijn leven lang had gedaan. Hij schreef afscheidsbrieven die haast onleesbaar waren, omdat hij de kracht miste om te schrijven. Met iedereen die hem lief was, plande hij een gesprek. Ik heb nooit getwijfeld aan zijn liefde voor mij, maar op dat moment voelde hij aan dat ik het nodig had om van hem te horen hoe hij over me dacht. Dat was zo mooi. Hij wilde weten of ik nog wat van hem wilde weten, maar ik had geen vragen meer. Ik heb hem bedankt omdat hij echt een goede vader voor me is geweest. We waren het lang niet altijd eens, maar alles wat hij deed gebeurde uit liefde.

Dire Straits

Ik ben de jongste thuis en toen mijn broers op zichzelf gingen wonen, kreeg ik alle aandacht. Mijn vader was vrij gesloten, ik ben juist een prater. In mijn studententijd bracht hij me vaak op zondagavond terug naar mijn kamer, met Dire Straits op de achtergrond. Die muziek is voor altijd verbonden met die bijzondere ritjes, waarin we fijn konden kletsen. Ik kan het nog altijd niet aan om naar die liedjes te luisteren. Mijn vader hield net als ik van taal, hij moedigde me aan om de School voor Journalistiek te gaan doen en daarna nog te beginnen aan de pabo.

Regie over zijn leven

Tot het allerlaatste moment was hij echt mijn vader, die regie hield over zijn leven. Hij bepaalde wanneer het klaar was. ‘Je bent een goed mens en je hebt een radar voor wat bij je past’, zei hij ook nog in dat laatste gesprek. Als ik eraan terugdenk, raakt dat me weer. Hij heeft me daarmee zoveel gegeven, al meer dan twintig jaar haal ik kracht uit zijn woorden. Ik geloof in mezelf omdat hij dat deed.”

‘Ik zie nog voor me hoe hij met mijn baby op schoot zat’

Mariëlle (52): “Geniet en vier het leven, dát heeft mijn vader me echt meegeven. Tussen het moment dat we hoorden dat hij een hersentumor had en zijn overlijden zat slechts drie weken. In die tijd kwam zijn lieve, vriendelijke en wat zachtere kant naar voren.

Laatste gesprek

Ons allerlaatste gesprek hebben we niet bewust met die insteek gevoerd. Hij kwam samen met mijn moeder bij ons thuis. Onze kinderen waren twee jaar en zes maanden, ik zie nog voor me hoe hij met mijn baby op schoot zat. We hadden het over mogelijke behandelingen, want we wilden niet dat dit het einde zou zijn. Maar ook over hoe belangrijk het is om te genieten in het nu. Hij wilde op alles proosten en wilde die avond ook graag een biertje. Daar twijfelde ik even over. Maar ach, dat biertje zou geen verschil meer maken.

In coma

Destijds was ik bezig met een opleiding tot voetreflextherapeut, ik heb hem gemasseerd en voor hem gezongen. Mijn ouders bleven samen slapen en toen ze de volgende dag onze straat uitreden, wist ik dat ik hem nooit meer bij mij thuis zou zien. Die avond is hij in coma geraakt en de volgende dag is hij in het ziekenhuis overleden. Ik mis mijn buddy, met zijn wijsheid en liefde. Maar dat neem ik allemaal mee in het tempo waarin ik sindsdien beslissingen neem. Uitstellen? Daar doe ik niet meer aan, het leven kan immers zo voorbij zijn.” 

Lees ook

7 lezeressen over het allerlaatste moment met hun moeder

‘Toen ik vertelde dat we een boottocht gingen maken, klonk hij vrolijk en sterk’

Chiara (52): “De stem van mijn vader klinkt nog altijd in mijn oren. De allerlaatste keer dat ik hem sprak, was ik met mijn gezin op vakantie in Canada. Op 26 juli 2014 belde ik vanuit onze hotelkamer naar mijn ouders in Italië, om mijn moeder Anna te feliciteren met haar naamdag, zoals dat gebruikelijk is in mijn thuisland. Mijn moeder leed destijds al aan de ziekte van Alzheimer, dus ik kletste vooral met mijn vader. Toen ik hem vertelde dat we op het punt stonden om een boottocht te maken om walvissen te zien, zei hij ‘Spot ze ook voor mij’. Hij klonk vrolijk en sterk. Ik weet dat hij daar graag met mij had willen zijn.

Nierfalen

Mijn reislust heb ik echt van mijn vader. Ik ben in 2001 naar Nederland verhuisd, maar had fijn contact met hem. Mijn vader was 87 en werd wegens nierfalen een paar keer per week gedialyseerd. Vier dagen na dat telefoongesprek heeft hij tijdens het tuinieren een hersenbloeding gekregen. Hij werd gevonden door het echtpaar dat bij mijn ouders in huis woonde om voor hen te zorgen. Een dag later is hij in het ziekenhuis overleden en zijn we halsoverkop teruggevlogen voor het afscheid.

Van zich horen

Sindsdien laat hij heel af en toe van zich horen. Op zijn eerste verjaardag nadat hij was overleden, speelde mijn telefoon vanzelf het liedje Life’s for the Living van Passenger af. En steeds als ik voor een moeilijke keuze in mijn leven sta, geeft hij mij een zetje in de juiste richting. Mijn vader is er nog steeds als ik hem nodig heb.”

‘Voordat zijn sterfdag zich aandiende, vroeg ik hem om een teken te geven als hij was overleden’

Jennie (54): “Negen jaar geleden koos mijn vader voor euthanasie. De aftakeling in de laatste fase van zijn leven was zo mensonterend, dat het als een opluchting voelde toen hij van zichzelf mocht gaan. Elf jaar daarvoor had hij een ernstig wielrenongeluk gehad en belandde hij met een dwarslaesie in een rolstoel, daar kwam een paar jaar later de diagnose ALS bovenop. Ik ben minder gaan werken om voor hem te kunnen zorgen.

Diepgaande gesprekken

Hij was zich bewust van de eindstreep in zijn leven en dat zorgde voor diepgaande gesprekken als ik bij hem was. Ik kon hem vertellen dat ik bij hem wilde zijn, hem wilde steunen als het zover was en ik las Het sprookje van de dood aan hem voor. Hij had waanzinnig veel pijn, kon op den duur nauwelijks nog praten en bijna niet meer slikken. Zijn wil om er voor zijn vrouw, kinderen en kleinkinderen te zijn was sterk, maar zijn eigen kwaliteit van leven was nihil.

Teken

In het laatste gesprek dat wij hadden, vroeg ik hem om een teken te geven als hij was overleden. Net zoals zijn moeder lang geleden had gedaan. Zij werd op een zonnige dag begraven en toen we met de familie de begraafplaats verlieten, klonk er zo’n heftige donderslag dat iedereen verstijfd bleef staan. Ook op de dag van zijn crematie was het stralend weer, ik liep van de parkeerplaats naar de ingang van het crematorium en hoorde het in de verte donderen. Voor mij een teken dat hij goed was aangekomen, waar dat ook was. Mijn vader is er niet meer en is toch elke dag bij me.”

‘Ik was hoogzwanger van een jongetje toen ik voor het laatst met hem sprak’

Willa (43): “In het laatste gesprek met mijn vader zei hij: ‘Geloof me als ik zeg dat ik geen racist ben’. We hadden een ingewikkelde band. We stonden op belangrijke punten in het leven lijnrecht tegenover elkaar, maar we leken qua karakter ook wel op elkaar.

Kwetsen

Op mijn vierde gingen mijn ouders uit elkaar. Ik groeide op bij mijn moeder, een vrijgevochten vrouw, die zelfstandig ondernemer was, ruimdenkend en sociaal. Ik had veel vrienden met bi-culturele achtergrond, mijn vader begreep dat niet altijd. Hij kwam uit een ander soort omgeving en maakte soms opmerkingen of stereotypische grapjes waarmee hij me kwetste. Ik was zijn oudste dochter en inmiddels begrijp ik dat ik op zoek was naar een bepaalde erkenning van mijn vader, die ik voor mijn gevoel nooit kreeg.

Geen makkelijk leven

Hij heeft zelf een allesbehalve makkelijk leven gehad: hij had een bipolaire stoornis en kreeg ernstige nierproblemen als gevolg van de medicatie die hij slikte. Na een heftige ervaring heb ik het contact zelfs een tijdje verbroken. Tot mijn moeder me stimuleerde hem weer op te zoeken, omdat het einde van zijn leven naderde. Ik was hoogzwanger van een jongetje toen ik voor het laatst met hem sprak.

Vergeven

Het was het einde van een strijd die nooit helemaal is opgelost. Toch heb ik hem kunnen vergeven. Ik wilde geen onverwerkt trauma met me meedragen terwijl er nieuw leven in mij groeide. Mijn zoon lijkt in veel opzichten op zijn opa: hij is net zo grappig en charismatisch en een echte gangmaker, want dat was mijn vader ook. Dankzij hem heb ik nu weer oog voor de mooie kanten die mijn vader ook in zich had.”

‘Mijn vader zei dat hij trots op me was, als alleenstaande moeder met twee dochters’

Marit (49): “Ik woon al vijftien jaar bij mijn ouders op het erf. Elke avond als mijn vader de lampen in het kippenhok uitdeed, kwam ik hem buiten tegen als ik mijn hond nog een plas liet doen en kletsten we even. In de zomer van 2023 kreeg mijn vader buikklachten. Na maanden van onzekerheid en onderzoeken bleek zijn hele buik vol kanker te zitten. Hij is begonnen met levensverlengende chemotherapie, maar werd daar doodziek van. Onderweg naar huis na de eerste kuur zag hij op een bord langs de snelweg de tekst ‘Ondanks alles, altijd voorwaarts’. Dat werd ons motto.

Herinneringskoffertjes

Net voor de kerstvakantie werd hij opgenomen in het ziekenhuis, zijn darm bleek afgesloten. Daar kon niets meer aan gedaan worden. Hij wilde maar een ding: naar huis en zelf zijn moment van sterven bepalen. In de drie weken die volgden, heeft hij heel bewust afscheid genomen van iedereen die hem lief was. Hij maakte herinneringskoffertjes voor alle kleinkinderen en sprak verhaaltjes voor hen in. Ik beheerde de agenda en dacht op een zeker moment: ik moet ook mijn moment inplannen. Omdat we zo dicht bij elkaar wonen en allebei een open boek zijn, was er niets meer dat echt nog besproken moest worden.

Sterren

Mijn vader zei dat hij trots op me was, als alleenstaande moeder met twee dochters. En dat hij het fijn vond dat ik met mijn meiden in de buurt van mijn moeder kon blijven wonen. Het eerste jaar na zijn overlijden overheerste het ongeloof. Zo vaak dacht ik dat hij gewoon aan zou komen lopen. Nu kijk ik naar de sterren en zeg hem gedag. Hem missen went niet, maar we gaan ondanks alles gewoon voorwaarts.”

Meer Vriendin? Volg ons op Facebook en Instagram. Je kunt je ook aanmelden voor onze wekelijkse Vriendin nieuwsbrief.