Steffy en Vivienne zijn de dochters van Christine Le Duc: ‘Eigenlijk zijn we best preuts’

Huismoeder

Achter de chique Franse naam schuilt een gewone huismoeder uit Edam: Christina (Tiny) Hartog. Wie zich dus voorstelt dat de ‘echte’ Christine Le Duc zich hulde in extravagante kleding en een bonte collectie lingeriesetjes bezat, zal teleurgesteld zijn. “Daar gaf ze niks om, onze moeder liep het liefst de hele dag in paardrijdkleding rond”, zegt Vivienne. “Ze was graag thuis op de boerderij met haar dieren, of aan het werk in de tuin.” Steffy pinkt een traantje weg als ze over haar moeder vertelt.

Alzheimer

Tiny overleed eind vorig jaar, een dag voor haar 82ste verjaardag, en laat een grote leegte achter bij de twee dochters. “We waren elke dag bij haar om te zorgen, dat is opeens weggevallen”, zegt Vivienne. “Onze ouders hadden allebei Alzheimer. Voor ons was dat soms best moeilijk, maar voor hen eigenlijk heel prettig: ze hebben niet meer van elkaar gemerkt dat ze ziek waren. En ik ben ook heel blij dat ze tot het einde toe – toen mijn vader twee jaar geleden overleed – samen zijn gebleven.”

Zelden tot nooit

Ook al droeg de winkel haar naam, Tiny kwam er zelf zelden tot nooit en bemoeide zich ook niet met de zakelijke kant. “Voor hun trouwen was mijn moeder kapster, maar onze vader was heel traditioneel en wilde dat ze thuisbleef bij de kinderen”, legt Steffy uit. “In de beginjaren van hun huwelijk verdiende mijn vader weinig, ze waren eigenlijk gewoon arm. Ik heb weleens gevraagd: ‘Waarom ging mama toen niet óók weer werken?’ Maar dat was voor mijn vader echt een no-go. Daar schikte ze zich in, ze was een heel lieve, sterke vrouw die altijd voor iedereen klaarstond. Toen wij de deur uit waren, ging ze vrijwilligerswerk doen en paste ze op de kleinkinderen.”

Gewoon gezin

Een heel gewoon, klassiek gezin dus, dat ‘toevallig’ in de erotiek zat. Voor vader Hans was dit nooit zijn grote droom. “Hij zat eigenlijk in de Perzische tapijten”, vertelt Steffy. “Daarmee kwam hij overal: van het koninklijk huis tot de Amsterdamse Wallen. Omdat hij graag voor zichzelf wilde beginnen en daarvoor wel wat extra centjes kon gebruiken, besloot hij er een baantje bij te nemen: ’s avonds stond hij in een souvenirwinkel in de Molensteeg – een zijstraatje van de Oudezijds Achterburgwal. Onder de toonbank werden softpornoblaadjes verkocht en dat bleek een goede handel.

Seksartikelen

In 1968 nam Hans de winkel over en langzaam maar zeker breidde hij het assortiment uit met meer seksartikelen, zoals films. “Maar er waren strenge regels, dus het bleef allemaal een beetje verstopt”, vervolgt Steffy. “Bovendien vond mijn vader het publiek op de Wallen eigenlijk een beetje te plat. Hij wilde ook ‘gewone’ mensen aanspreken. Hij had een visie voor ogen dat erotiek niet iets stiekems moest zijn, maar toegankelijk voor iedereen. Hij wilde dat er gezinnen langs de etalage konden lopen, zonder dat het aanstootgevend was. Geen smoezelig hoekje waar je pornofilms kon kijken, maar lingerie en speeltjes die ook vrouwen willen kopen. Zo is uiteindelijk in 1974 de eerste vestiging van Christine Le Duc ontstaan, op het Spui.”

Bijzondere baan

Steffy en Vivienne waren toen nog klein en kregen weinig mee van hun vaders bijzondere baan. “Als ik met hem meeging naar de winkel, moest ik in de auto blijven. En die zette hij dan niet voor de deur, maar een eind verderop”, zegt Vivienne lachend. “Op een gegeven moment, toen ik wel wist wat hij deed, maar dat niet aan andere kinderen durfde te vertellen, zei mijn moeder: ‘Zeg maar gewoon dat hij boeken en tijdschriften verkoopt’. Daar was niets aan gelogen, haha.” Steffy: “Toen we wat ouder waren, merkte je wel dat andere kinderen het interessant vonden. Dan gingen ze bijvoorbeeld expres mee naar huis om te kijken, maar er was daar niets te zien. Alle voorraad stond gewoon in het magazijn, onze vader nam niets mee naar huis.

Grapjes

Eigenlijk had hij een heel gewone baan had: hij was bezig met inkoop, personeel, marketing en meer van die dingen die bij een bedrijf komen kijken. Alleen het product dat hij verkocht was bijzonder. Natuurlijk werden er op verjaardagen weleens grapjes over gemaakt, maar verder speelde het geen rol in ons leven. Ons broertje Patrick was er meer mee bezig dan wij.” Vivienne: “We namen er als tieners ook bewust een beetje afstand van, denk ik. Mijn vader hield dat ook graag zo, daar was hij best streng in. Af en toe mochten we een klusje doen in het magazijn, zoals lingerie inpakken, maar de rest hield hij bij ons weg.”

Met een knipoog

Toch stroomden de zussen rond hun twintigste allebei het bedrijf in: Vivienne als inkoopster van lingerie, Steffy zat op personeelszaken. “We namen bewust vooral vrouwelijk personeel aan, met het idee dat de drempel voor vrouwelijke klanten om naar binnen te gaan en iets te kopen lager is als er een vrouw achter de toonbank stond. Maar als iemand tijdens het sollicitatiegesprek vertelde dat ze zelf een vaste klant was, nam ik diegene liever niet aan. Dat was niet het type dat we zochten. Het was voor mijn vader heel belangrijk dat de winkel niet een te platte uitstraling kreeg, maar juist chic en laagdrempelig, zodat klanten zich niet opgelaten voelden.”

Tikkeltje spannend

Vivienne: “Een erotische delicatessenwinkel noemde mijn vader het graag, haha. De etalages werden ingericht door dezelfde man die ook de winkels van modeontwerper Frans Molenaar deed. Het mocht best een tikkeltje spannend zijn, maar niet op een manier die afstoot. Vaak zat er een knipoog bij, zoals met de slogan ‘Seks is broodnodig’, toen er allemaal nepbrood in de etalage lag. Dat soort grapjes werkten als trigger, waardoor mensen stopten en bleven kijken.” De stap om even naar binnen te lopen werd daardoor kleiner, zeker voor vrouwen, zegt Steffy. “Door het succes van de winkels was erotiek niet meer alleen iets voor mannen, of wat volledig draaide om wat de man wilde. Vrouwen mochten zichzelf daar ook in uitspreken. Daar zijn we best trots op.”

Beetje preuts

Al vinden ze die openheid zélf nog steeds een beetje lastig, geven de zussen direct toe. “Eigenlijk zijn wij best een beetje preuts”, zegt Steffy. “Zo zijn we ook opgevoed, we mochten thuis niet vloeken en er werd niet over seks gepraat. Ja, het hoognodige werd wel verteld, maar de rest moest je zelf maar uitzoeken. Zo ging dat bij de generatie van onze ouders en bij ons was dat niet anders. Ik werd in die tijd weleens geïnterviewd over de winkel, heb zelfs seksspeeltjes gedemonstreerd in het tv-programma Sex voor de Buch. Maar als het te plat werd, sloeg ik dicht. Ik weet nog goed dat ik een keer het woord ‘penis’ moest zeggen en ik echt dacht: hoe krijg ik dat woord normaal mijn mond uit? Dat soort woorden werden bij ons thuis helemaal niet gebruikt. Soms gingen mensen er ook van uit dat wij alle dvd’s gezien hadden die we verkochten en het halve assortiment thuis hadden liggen, maar eh… eigenlijk niet. Zo zitten wij gewoon niet in elkaar. We hebben soms weleens schik gehad in het magazijn, hoor. Zo van: wat moet je dáár nou mee, haha.”

Zelf maken

Vivienne vertelt over de eigen leermakerij die het bedrijf had. “In het begin kochten we alles in, maar op een gegeven moment ontdekte mijn vader dat we het goedkoper zelf konden maken. Dan kocht hij leer in bij de groothandel en werden daar door een groepje Volendamse vrouwen handboeien, zweepjes en tuigjes van gemaakt. We deden ook zelf fotoshoots met modellen voor de campagnes, en stonden op erotische beurzen, of de Huishoudbeurs. Dat was altijd heel leuk, want in die tijd werden speeltjes nog vooral via postorderbedrijven verkocht.”

Mick Jagger

De zussen blijven nuchter en bescheiden over het succes van de winkelketen. “Onze vader was gewoon een slimme zakenman, het had net zo goed een ander product kunnen zijn dat hij verkocht”, zegt Vivienne. Al realiseren ze zich best hoe vooruitstrevend het was in die tijd. “Er kwamen ook regelmatig beroemdheden, zoals voetballers”, zegt Steffy. “Iemand van wie ik de naam niet ga noemen kwam altijd met zijn motorhelm op naar binnen, zodat hij niet werd herkend. Zelfs Mick Jagger is een keer geweest! Dat was nog een heel gedoe: kwam er eerst een stand-in om de mensen buiten af te leiden en ging hij vervolgens later via de achterdeur binnen. Wat hij kocht? Dat weet ik helaas niet meer, maar volgens mij kwam hij vooral voor de erotische bladen.”

Bizarre situatie

Vivienne herinnert zich nog een bizarre situatie waarbij een mannelijke klant in Duitsland zich bewust een weekend had laten insluiten in een winkel. “Hij heeft zich dat weekend goed vermaakt”, gniffelt ze.In 2003 verkocht Hans Hartog het bedrijf. “Het was altijd wel zijn hoop geweest dat onze jongere broer Patrick de zaak zou overnemen, maar dat is uiteindelijk niet gebeurd”, zegt Vivienne. “Hij is een aantal jaar geleden plotseling overleden, wat mijn ouders ook een pittige tik heeft gegeven.

Geen ambitie

Zelf hebben Steffy en ik ook nooit de ambitie gehad om het bedrijf voort te zetten. Toen ik zwanger werd, wilde ik graag minder gaan werken en vaker thuis zijn bij de kinderen – net als mijn eigen moeder.” Steffy knikt. “Ik had hetzelfde. Natuurlijk was het jammer, want uiteindelijk was dit een echt familiebedrijf waarin heel veel familieleden, ook broers en neven van mijn vader en onze echtgenoten, werkten. Maar ik denk dat het achteraf toch de goede beslissing is geweest om te verkopen. Het was de tijd waarin het internet steeds meer overnam. Op het hoogtepunt waren er 34 filialen, maar langzaam maar zeker verdwenen er steeds meer winkels. Voor mijn vader was dat ook wel vervelend om mee te maken. Het heeft mijn ouders veel rust gebracht dat het klaar was.”

Opslagruimte

Het oude magazijn in Volendam is inmiddels omgebouwd tot bedrijf waar mensen opslagruimte kunnen huren. Steffy runt dit bedrijf, Vivienne heeft haar eigen massagepraktijk. De Nederlandse filialen van Christine Le Duc zijn nog maar op een hand te tellen, maar voor veel mensen blijft de naam toch een begrip. En dat seksspeeltjes en sexy lingerie nu overal vrij te koop zijn en er een stuk minder schaamte is om te zeggen dat je een Satisfyer of Tarzan op je nachtkastje hebt staan, is toch deels aan Hans Hartog te danken.

Vrijer geworden

“Ik denk dat vrouwen over het algemeen vrijer zijn geworden om over dit soort dingen te praten, daar heeft mijn vader wel de bodem voor gelegd”, zegt Steffy trots. “We hebben vroeger best wel weerstand gehad van feministische groeperingen die vonden dat wat wij deden niet bijdroeg aan de emancipatie van de vrouw. Er zijn zelfs een keer winkelramen ingegooid door activisten. Maar ik denk dat het juist een goede ontwikkeling is dat vrouwen nu gewoon een erotische winkel kunnen bezoeken. Of samen met hun partner iets leuks uitkiezen voor in de slaapkamer. Al zullen sommige dingen misschien nooit veranderen: wij vinden zelf nog steeds dat je niet álles hoeft te delen. Een beetje geheimzinnigheid mag er altijd wel blijven…”

Meer Vriendin? Volg ons op Facebook en Instagram. Je kunt je ook aanmelden voor onze wekelijkse Vriendin nieuwsbrief.