Blaasontsteking? Dit kun je doen bij de eerste klachten (en wanneer je naar de huisarts moet

Veelvoorkomend probleem

Wie geluk heeft gehad en nog nooit last had een blaasontsteking, mag zich volgens uroloog Elies Fransen van de Putte (39) gelukkig prijzen. “Ongeveer de helft van alle vrouwen krijgt in haar leven een blaasontsteking”, vertelt ze. “Bijna één op de drie vrouwen heeft zelfs al eens een blaasontsteking gehad vóór haar 24ste. Het is dus echt een veelvoorkomend probleem.”

Wat is een blaasontsteking precies?

“Als urologen spreken wij vaak over een urineweginfectie. Daarbij is het belangrijk om onderscheid te maken tussen een ontsteking en een infectie. Een ontsteking is de reactie van je lichaam, terwijl een infectie betekent dat een bacterie de oorzaak is. Wat we in de volksmond een blaasontsteking noemen, is meestal een bacteriële infectie. Vaak gaat het om een bacterie die oorspronkelijk uit de darmen komt. Die kan via de plasbuis omhooggaan naar de blaas en daar klachten veroorzaken.”

Waarom krijgen vrouwen gemakkelijker een blaasontsteking dan mannen?

“Dat heeft vooral te maken met de anatomie. Er zitten van nature veel bacteriën in de buurt van de plasbuis. Bij vrouwen zit de uitgang van de plasbuis relatief dicht bij de anus, waardoor bacteriën gemakkelijker in de plasbuis terecht kunnen komen. Daarnaast is de plasbuis van vrouwen korter dan die van mannen. Een bacterie hoeft dus een kortere weg af te leggen om de blaas te bereiken. Daardoor hebben vrouwen meer risico op een blaasontsteking.”

Zijn er bepaalde momenten in het leven waarop vrouwen extra vatbaar zijn?

“Dat is zeker het geval. We zien bijvoorbeeld dat blaasontstekingen vaker voorkomen na de overgang. Dat heeft te maken met de afname van vrouwelijke hormonen. Daardoor worden de slijmvliezen van de vagina en rondom de uitgang van de plasbuis dunner en kwetsbaarder. Bacteriën kunnen dan gemakkelijker omhoog komen. Maar er zijn ook andere risicofactoren. Bij mensen met suikerziektediabetes kan er bijvoorbeeld meer suiker in de urine zitten en dat kan een voedingsbodem vormen voor bacteriën.”

Welke klachten wijzen duidelijk op een blaasontsteking?

“Een blaasontsteking ontstaat meestal vrij plotseling, in een paar dagen en niet in maanden. Typische klachten zijn heel vaak moeten plassen en dan kleine beetjes plassen. Het kan enorm branden tijdens het plassen en je kunt voortdurend aandrang hebben. Soms zie je ook bloed in de urine. En als de infectie verder opstijgt, kunnen er pijn in de zij, op de plek van de nieren, en koorts ontstaan.”

Lees ook Dít moet je doen bij een blaasontsteking en zó kun je het voorkomen

Kun je ook een blaasontsteking hebben zonder duidelijke klachten?

“Dat kan. Soms hebben mensen niet heel goed door dat ze een blaasontsteking hebben. Zeker bij mensen met een minder goed afweersysteem kan het snel gaan en kan iemand ineens hoge koorts krijgen en ziek worden. Dat is een reden om contact op te nemen met een arts.”

Hoe kun je een blaasontsteking voorkomen?

“Wat je zelf vooral kunt doen, is genoeg water drinken. We adviseren minimaal twee liter per dag en soms twee tot drie liter. In de praktijk denken mensen nogal eens dat ze genoeg drinken, maar als je doorvraagt, blijkt dat soms maar één tot anderhalve liter te zijn. Verder is het verstandig om je vagina niet met zeep te wassen. Daarmee kun je de natuurlijke bacteriën verstoren en daardoor juist kwetsbaarder worden. Van voren naar achteren afvegen na het toilet is een advies dat we vaak geven – al is nooit écht bewezen dat dit daadwerkelijk helpt. Als je heel vaak een blaasontsteking hebt, bijvoorbeeld meer dan drie keer per jaar, is dat ook een reden om eens met de huisarts te bespreken wat je eraan kunt doen. Soms kun je bijvoorbeeld cranberryproducten of probiotica proberen.”

Wat kun je doen als je de eerste klachten voelt opkomen?

“Vooral veel water drinken. Als je klachten hebt, adviseren we om ongeveer drie liter per dag te drinken. Dat is natuurlijk wel extra lastig, want daardoor moet je ook vaak plassen. Je kunt daarnaast pijnstillers gebruiken. En je kunt met je huisarts overleggen of je de klachten een paar dagen wilt aankijken. Het alternatief is om eventueel met antibiotica te beginnen. Soms kan de huisarts alvast antibiotica voorschrijven als het bijna weekend is, zodat je die achter de hand hebt. Dan kun je eerst afwachten of de klachten vanzelf overgaan.”

Wanneer moet je met een blaasontsteking naar de huisarts?

“Als je typische klachten hebt die op blaasontsteking wijzen, kun je altijd overleggen met je huisarts. Maar het is vooral belangrijk om contact op te nemen als je koorts krijgt, zieker wordt of koude rillingen hebt. Ook pijn ter hoogte van de nieren is een reden om contact op te nemen. Zeker als daar koorts bij komt. Als de klachten na een week nog niet over zijn, zou ik ook zeker naar de huisarts gaan. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld als je zwanger bent of suikerziektediabetes hebt, of als je in het verleden al problemen met je urinewegen hebt gehad.”

Kan een blaasontsteking gevaarlijk worden?

“Een blaasontsteking kan opstijgen naar de nieren. Al gebeurt dat gelukkig niet heel vaak. Bij de meeste vrouwen gaat de infectie met voldoende drinken of een antibioticakuur weer over. Soms kan de infectie wel een nier bereiken. Meestal gaat het om één nier. Dan krijg je vaak duidelijke klachten zoals koorts, koude rillingen en pijn in je zij. In zo’n situatie moet je echt medische hulp zoeken.”

Lees ook 10 signalen van de overgang die veel vrouwen niet herkennen

Hoe komt het dat sommige vrouwen steeds opnieuw een blaasontsteking krijgen?

“Dat kan verschillende oorzaken hebben. Soms is het gewoon pech. Vrouwen die vroeger, bijvoorbeeld in hun kinderjaren, al vaak blaasontstekingen hebben gehad, kunnen er later ook vatbaarder voor zijn. Daarnaast spelen bepaalde risicofactoren een rol, zoals suikerziektediabetes, nierstenen of blaasstenen en problemen met het volledig leegplassen van de blaas. Ook na de overgang zien we vaker terugkerende blaasontstekingen. Maar eerlijk gezegd weten we bij verreweg de meeste vrouwen weten we niet precies waarom de blaasontsteking steeds terugkomt. Sommige vrouwen lijken er gewoon vatbaarder voor te zijn.”

Wat kun je doen als je steeds opnieuw een blaasontsteking krijgt?

“De basis blijft hetzelfde: genoeg drinken, goed uitplassen en de vagina niet met zeep wassen. Daarnaast kun je dus cranberryproducten of probiotica proberen. Bij vrouwen na de overgang kan een arts vaginale oestrogenen voorschrijven. Als dat allemaal niet voldoende helpt en iemand vaak een blaasontsteking krijgt, kan een arts in sommige gevallen ook preventief antibiotica voorschrijven. Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat iemand een tijdje dagelijks een kleine hoeveelheid antibiotica gebruikt om een nieuwe infectie te voorkomen. In andere gevallen krijg je antibiotica voorgeschreven om in huis te hebben en te gebruiken zodra er een nieuwe blaasontsteking ontstaat. Een operatie is bij terugkerende blaasontstekingen meestal geen oplossing. Alleen als er sprake is van een ander anatomisch probleem aan de urinewegen, kan een ingreep soms nodig zijn.”

Wat is de grootste misvatting over blaasontstekingen?

“Dat iedere klacht van de blaas automatisch door een bacterie wordt veroorzaakt. Dat is niet zo. Mensen gaan vaak met klachten naar de huisarts en daar wordt dan urine onderzocht. Als uit zo’n test blijkt dat er sprake is van een ontsteking, is het in veel gevallen inderdaad een blaasontsteking die met antibiotica overgaat. Maar als klachten na een antibioticakuur niet verdwijnen, kijkt een arts verder. Dan kan er sprake zijn van een bacterie die niet gevoelig was voor het voorgeschreven antibioticum, maar er kunnen ook andere oorzaken zijn. Sommige vrouwen hebben bijvoorbeeld een overactieve blaas. Zij moeten heel vaak plassen, maar hebben geen infectie. Er bestaat ook een aandoening die het blaaspijnsyndroom heet. Daarbij kunnen vrouwen langdurig klachten hebben zonder dat daar per se een bacteriële infectie achter zit. We weten helaas nog relatief weinig over de oorzaken daarvan. Bij zulke klachten kan een uroloog helpen om de oorzaak te achterhalen en de symptomen te behandelen.”

Hoe zit het met bloed in de urine?

“Bloed kan voorkomen bij een blaasontsteking. Als je duidelijke klachten hebt, bloed in de urine ziet en de klachten verdwijnen met een antibioticakuur, kan dat goed bij een blaasontsteking passen. Maar bloed in de urine zonder andere klachten moet je niet zomaar als een blaasontsteking beschouwen. Ook als het bloed niet verdwijnt nadat een blaasontsteking behandeld is, is het belangrijk om naar de huisarts te gaan. Dan moet worden onderzocht waar het bloed vandaan komt.”

Wanneer is een blaasontsteking reden voor extra alertheid?

“Een gewone blaasontsteking is meestal goed te behandelen en gaat bij de meeste vrouwen weer over. Maar koorts, koude rillingen, ziek worden en/of pijn bij de nieren zijn signalen om niet af te wachten. En als klachten steeds terugkomen of niet verdwijnen na behandeling, is het belangrijk om verder te kijken. Een blaasontsteking is dus vaak vervelend, maar niet iets waar je eindeloos mee moet blijven rondlopen. Zeker wanneer het patroon verandert of de klachten niet overgaan, is het verstandig om medische hulp te zoeken.”

Over uroloog Elies Fransen van de Putte

“Het menselijk lichaam vind ik interessant en ik vind het leuk om veel contact met mensen te hebben, en vooral: om hen te kunnen helpen. Urologie sprak me aan omdat het een praktisch vak is. We houden ons bezig met alles wat met plassen te maken heeft. Dat zijn bijvoorbeeld problemen met de blaas, maar ook nierstenen, problemen met de afvoer van urine uit de nieren en nierkanker. Bij mannen behandelen we onder meer prostaatproblemen en aandoeningen van de geslachtsorganen. Soms kun je iemand heel snel helpen. Als iemand bijvoorbeeld niet kan plassen en je brengt een katheter in, kan diegene enorm opgelucht zijn. Maar we behandelen ook chronische aandoeningen waarbij je mensen veel langer begeleidt. Dan bouw je echt een band op met een patiënt en dat vind ik een fijne bijkomstigheid.”

Meer Vriendin? Volg ons op Facebook en Instagram. Je kunt je ook aanmelden voor onze wekelijkse Vriendin nieuwsbrief.