Hoe word je (nog) gelukkiger? Geluksexpert deelt tips die je meteen kunt toepassen

Dit Vriendin Club-artikel lees je nu gratis. Word lid en ontdek meer!

Meer informatie

‘Lievelingsdroom’

“Als jongetje had ik een lievelingsdroom”, vertelt Leo Bormans als we hem vragen waarom hij zich eigenlijk ooit is gaan verdiepen in geluk. “In onze tuin had ik een circus gebouwd, en ik nodigde al mijn vriendjes uit de straat uit om naar mijn circus te komen. Ik wilde er zoveel mogelijk volk in. Ik was niet de circusdirecteur, maar droomde dat ik met mijn rode autootje door de straten reed en overal borden neerzette over het circus. Dat was feitelijk een droom over wat ik later wilde doen: aankondigen dat het circus eraan kwam. Of beter gezegd: dat het nu misschien niet goed gaat, maar dat er hoop is. Ik denk dat ik als jongetje al een missie had om de wereld beter te maken.” Inmiddels heeft Leo in de afgelopen 15 jaar 750 lezingen gegeven in 25 landen. “Dat is best veel volk”, zegt hij zelf. De zelfbenoemd geluksambassadeur werd eerder bekend door zijn boek The World Book of Happiness, waarin hij wetenschappelijk onderzoek naar geluk verzamelde. Afgelopen najaar verscheen zijn boek 20 wegen naar geluk, met daarin 100 concrete tips.

Niet altijd een feest

Hij vertelt dat hij de dag na dit gesprek een lezing geeft in het Prinses Maxima Centrum, waar alle kinderen met kinderkanker terecht komen, voor professionals en vrijwilligers in het ziekenhuis. “Het leven is niet altijd een feest, we gaan uiteindelijk allemaal dood. Als je kind kanker krijgt, stort je wereld in. Je kunt je afvragen: hoe kunnen mensen daar werken, in zo’n dramatische omgeving? Dat is inderdaad vreselijk. Juist zij worden geconfronteerd met het feit dat we allemaal doodgaan. Ik ben niet iemand die zegt dat we allemaal de hele tijd gelukkig moeten zijn. We moeten onze pijn en ons verdriet erkennen. Maar er zit ook iets anders in.”

Hoop en kracht

“Na mijn lezingen komen er altijd mensen naar mij toe om met mij te praten. Niet zelden zijn dat mensen die iets vreselijks hebben meegemaakt en vaak zeggen ze dat ze daar sterker uit zijn gekomen, dat ze de moed niet hebben opgegeven en de hoop niet hebben verloren. Hoop is belangrijk, een heel leven lang. Het is iets wat je kunt ontwikkelen, voor een moment dat je het nodig hebt. Er zijn mensen die mij vragen hoe ik over hoop durf te praten in deze tijden, waarin er zoveel oorlogen zijn. Maar je moet juist over hoop praten als het slecht gaat. Als het goed gaat, heb je geen hoop nodig. Juist als het minder goed gaat of er dreiging is, moet je nadenken over wat ons gelukkig maakt. De vraag is niet: wat moet ik doen, maar wie wil ik zijn? Wat zijn mijn waarden, wat is geluk voor mij, wat is echt belangrijk? Je wordt niet gelukkig van een middagje shoppen in de Kalverstraat. Alle commercials willen ons wijsmaken dat we gelukkig worden van chips, cocacola en McDonald’s, maar dat is niet waar. Het gaat om andere dingen.”

Verzamelen van onderzoek

Die inzichten heeft Leo niet zomaar gekregen, zegt hij. “Ik ben niet op blote voeten over hete kolen gaan lopen, waarna ik opeens alles wist. Ik verzamel wetenschappelijk onderzoek van over de hele wereld. Wat betreft is de titel van jullie blad, Vriendin, zo goed gekozen. Want het gaat er niet om hoe je gelukkig wordt, maar om wie je dichterbij laat komen in je leven.

Niet perfect kunnen zijn

Geluk betekent niet dat je het perfecte leven hebt, maar dat je mensen om je heen hebt bij wie je niet perfect hoeft te zijn. Dat je niet de nieuwste schoenen, handtas of kleding hebt, maar vrienden hebt bij wie je jezelf kunt zijn. De meeste mensen beseffen dat gelukkig wel, hoor. Het is fijn als je niet alleen de feestelijke momenten in je leven kunt delen, maar ook de momenten waarop het even niet zo goed gaat.

Soorten vrienden

Er zijn drie soorten vrienden: bad weather friends, die alleen reageren als het slecht weer is en je dus ziek bent, of klaagt en zeurt. Er zijn ook good weather friends, die er zijn als je een feestje geeft, maar niet thuis geven als je ziek bent. Dan zijn er all weather friends, dat zijn mensen die er voor je zijn als het je goed gaat, maar ook als het slecht met je gaat. Een goed advies is om de all weather friends te koesteren. En: wees zelf ook zo’n all weather friend voor anderen. Want wat je geeft, is wat je krijgt. Laat niet alleen zien op je socials wanneer het goed gaat, maar deel ook je pijn en je verdriet met anderen.”

Essentie van geluk

Wat is geluk eigenlijk? Veel mensen denken bij geluk aan geluksmomenten. Is dat ook zo, of is geluk een gevoel dat langer kan duren, en is het iets dat je zelf in de hand hebt? Als we Leo die vraag stellen, antwoordt Leo zo: “Als ik een lezing geef, doe ik soms een experiment met de zaal. Dat kan ik nu misschien ook met jou doen. Denk eens aan een klein moment in je leven waarop je je ‘gelukkig’ voelde. Neem dan in gedachte een foto van dat moment. Heb je dat gedaan? Nee, je hoeft niet te zeggen wat het was. Geef alleen aan welke vier dingen kloppen voor dat moment. Een: het was geen materieel ding, maar een ervaring, en het kostte dus niet heel veel geld. Twee: het was een verrassing, iets dat je niet had verwacht. Drie: je krijgt een vorm van waardering of positieve feedback. En vier: op jouw ‘foto’ sta je niet alleen, er staan ook andere mensen bij. Die dingen vormen eigenlijk de essentie van geluk. Hoeveel van die dingen gelden voor jouw geluksmoment? Allemaal?

Materiële dingen

De meeste mensen over de hele wereld herkennen dit en weten dat deze dingen ze gelukkig maken. Toch zijn we de hele tijd bezig met dingen die ons niet gelukkig maken. We weten dat het gaat om ervaringen en toch zijn we bezig met materiële dingen te kopen en in ons huis te zetten. De verrassing maakt ons gelukkig en toch varen we op routine: we nemen dezelfde route naar ons werk en kijken ’s avonds twee uur Netflix. Uit de band springen, iets nieuws doen, nieuwe mensen ontmoeten, dáárvan worden we gelukkig. En dan die positieve feedback. Als dat zo belangrijk is, waarom zijn we daar dan zo zuinig mee? We zeggen zo vaak negatieve dingen over onszelf en over anderen, terwijl we groeien van het positieve.

‘Ik, ik, ik’

En als we weten dat andere mensen zo belangrijk zijn, waarom zijn we dan zo bezig met ‘ik, ik, ik’? We nemen selfies die we op onze socials zetten, of lopen op straat te telefoneren met iemand in de verte terwijl onze vriend of vriendin naast ons loopt. Als je mij vraagt wat de essentie is van geluk, dan zijn dat twee woorden. Oh, je wilt weten wat die twee woorden zijn? Het zijn: andere mensen. En nu komt de crux: jij bent een ander mens voor een ander mens.”

Sturen

“Dus om terug te komen op die vraag over geluksmomenten: ja, die heb je nodig”, gaat Leo verder. “Een verpleegkundige uit het Prinses Maxima Centrum vertelde eens dat ze naast het bed van doodziek jongetje zat. Ze begon een verhaal te vertellen over een dappere draak. Hij had zijn ogen dicht, ze had niet het idee dat het jongetje haar hoorde. Tot hij plotseling zei: ‘Ik ben die dappere draak.’ Dat was haar geluksmoment, dát zijn die micromomenten van positiviteit. Als je op elke negatieve ervaring drie micromomenten van geluk meemaakt, ben je waarschijnlijk in balans. Het goede nieuws is dat je dat kunt sturen. In zoverre heb je het zelf in de hand. Als je je zelf opsluit in huis, maak je geen nieuwe ervaringen mee en kom je ook niemand tegen.

Niet maakbaar

Geluk is niet maakbaar, maar gedrag is wel stuurbaar. Als je naar buiten gaat om te wandelen en dus beweegt, nieuwe mensen ontmoet, nieuwe ervaringen opdoet en in de natuur bent – ja, dat zijn dingen die je gelukkig maken. Mag ik nog een experiment met je doen? Trek je mondhoeken eens omhoog en blijf glimlachen. En denk nu eens aan iets negatiefs. Dat lukt niet, hè? 80% van de mensen kan niet aan iets negatiefs denken terwijl ze glimlachen. Je hoeft niet de rest van je leven als Pipo de clown rond te lopen, maar piekeren maakt ons ongelukkig, terwijl een wandeling in de natuur zorgt voor een sneller herstel en minder depressie.

Erken pijn en verdriet

Het punt is: erken dat er pijn en verdriet in het leven is. Tegen een moeder wiens kind kanker heeft, kan ik niet zeggen dat morgen de zon weer opkomt. Wat ik wel kan zeggen, is dat er regen in het leven is, maar ook zon. Die twee bestaan naast elkaar. Als je kunt zien dat er regen én zon is, ontstaat daar de regenboog. Dat kan ik willen zien, of niet. Er is pijn en verdriet, en toch ga ik verder, maak ik contact met nieuwe mensen, ga ik nieuwe dingen leren. Ja, er is oorlog, dat verlamt ons en maakt ons bang, dat is allemaal waar. En toch. We weten dat de enige weg de weg vooruit is.”

Cijfer 7

Leo heeft zich jarenlang verdiept in geluk. Betekent dat dat hij zelf gelukkig is? “Nou, ik ben niet de gelukkigste mens van de wereld. Ik zou mijn geluk het cijfer 7 geven. Als het een 10 zou zijn, heb ik geen doel meer om voor te leven, en een doel maakt mij gelukkig. Ik word niet gespaard van pijn en verdriet, mijn ouders zijn gestorven, ik heb ook zorgen, net als iedereen. Maar ik heb ook, net als iedereen, de keuze om me daarop te focussen, of niet. Ik kan mezelf in een negatieve spiraal helpen, of proberen om er bovenop te komen.

Sociaal kapitaal

En dan komen we weer op de titel van jullie blad en hoe belangrijk vrienden zijn. De beste investering die je kunt doen, is niet in jouw kapitaal, maar in jouw sociale kapitaal: je vrienden. Die moet je in de loop van jouw leven opbouwen. Het liefste spreid je je vrienden en heb je niet allemaal vrienden van bijvoorbeeld dezelfde leeftijd, religie en kledingstijl. Met mijn vrienden zit dat wel goed. Een van mijn beste vrienden is een man uit Afghanistan die met zijn gezin als vluchteling kwam wonen in het azc in mijn dorp. Qadir leert me elke dag te kijken naar de wereld door zijn ogen – ik heb een boek geschreven over zijn leven, De knikkers van Qadir. Ik heb Qadir eens met zijn vrouw en kinderen meegenomen naar de Efteling. Nou, hij snapte niet dat wij blij worden van felgekleurde plastic bloemen en andere attracties.

Je moet je voorstellen: hij komt uit een van de ongelukkigste landen van de wereld. Als meisjes daar een boek lezen, worden hun ogen uitgebrand. Qadir zei dat wij zijn vergeten dat we elke dag in de Efteling leven. Wat we moeten beseffen, zegt hij, is dat we in een vrij en gelukkig land leven. Onze opdracht is om iets te doen met die kansen. Om iets van dat leven te maken.”

4 vragen aan Leo Bormans over geluk

1. Kun je geluk oefenen?

“Ja, dat kan. Geluk moet je zien als een spier die je kunt trainen. Net zoals je overigens pessimisme kunt trainen: als jij op je werk bij de koffieautomaat bij de klagers gaat staan, word je er zelf ook mee besmet. Je oefent geluk door bijvoorbeeld positieve mensen op te zoeken, maar je problemen niet te ontkennen – ik ben zelf ook allergisch voor mensen die op sociale media alleen maar de zonnige kant van het leven laten zien. Dat leidt tot sociale vergelijking, en daar worden mensen ongelukkig van. Je kunt jezelf trainen in het ervaren van micromomenten van geluk. Door bijvoorbeeld iets nieuws te leren, naar buiten te gaan, in gesprek te gaan met anderen, te wandelen of te zwemmen. Groenten en fruit eten, daar word je ook bewezen gelukkig van. Niet van cola, chips of hamburgers – maar dus wel van gezond eten en bewegen.”

2. Hoe zorgen vrouwen beter voor zichzelf zonder schuldgevoel?

“Veel vrouwen denken dat goed voor jezelf zorgen betekent dat je iets voor jezelf doet. Dat je naar een wellnesscentrum gaat en daar een massage neemt en in een bubbelbad gaat zitten. Dat werkt voor de meeste mensen absoluut niet, want morgen zit je weer in de ellende van de dag. Je mindset bepaalt 40% van ons geluk – en 50% door onze genen, waar je niets aan kunt doen. Wat dus belangrijk is, is dat je in je dagelijks leven het woord ‘moeten’ vervangt door ‘willen’. Dus niet denken: ik moet mijn kinderen naar de muziekschool brengen, maar: dat wil ik graag. En niet denken dat je die fiets móét repareren, maar bedenken dat je dat graag wil, zodat je in het weekend gezellig samen met je gezin kunt fietsen. Goed zorgen voor een ander is ook goed zorgen voor jezelf.”

3. Waarom maakt vergelijken met anderen je zo ongelukkig?

“Dat is inderdaad zo. De cijfers over de gevolgen van sociale media voor vooral meisjes zijn dramatisch. Ze sluiten zich zo af voor het echte leven en hun zelfbeeld verslechtert doordat de beelden hen confronteren met het perfecte leven. Terwijl: er is altijd wel iemand die een cocktail op een terras drinkt terwijl jij dat niet doet. Ik bedoel: zelfs voor Kanye West geldt dat er mensen zijn die succesvoller, knapper en sexyer zijn dan hij. De enige vergelijking die je moet maken, is met jezelf, en waar je vandaan komt. Wees tevreden met het leven dat je nu hebt, met de vrienden die je heb gemaakt. Kijk niet naar andere mensen, maar naar de natuur, daar word je rustig van, ga bijvoorbeeld in een vogelkijkhut zitten. Het liefst samen met iemand anders. Want één goed gesprek kan het leven al zoveel lichter maken. De meeste mensen wachten op geluk, terwijl ons brein sneller geneest samen met anderen dan in afzondering.”

4. Wat is het grootste misverstand over geluk?

“Dat je gelukkig wordt van dingen kopen. We moeten op vakantie, we moeten dingen consumeren, terwijl de essentie van geluk zit in andere mensen, in vrienden. De titel van jullie blad Vriendin is daarom zo goed gekozen. Dat is wetenschappelijk onderbouwd: een wandeling maakt je rustiger, maar een wandeling met een vriendin maakt je sterker.”

Tip van de redactie: Geluk van Leo Bormans

 In dit uitdagende boek delen 100 topexperts in de positieve psychologie, van IJsland tot Zuid-Afrika en van China tot Australië, de kennis die zij bezitten over geluk.

Shop hier