Dit is waarom snel afgeleid zijn zo slecht nog niet is

Afleiding heeft daardoor een nogal beroerde reputatie. We zien het als de grote boosdoener achter uitgestelde deadlines, onafgemaakte to-dolijstjes en dat ene rapport dat al drie dagen op je bureaublad staat te wachten. Maar wat als afgeleid zijn helemaal niet alleen maar een valkuil is? Wat als het af en toe juist precies is wat je brein nodig heeft?

Je hoofd heeft soms een omweg nodig

We denken vaak dat productiviteit betekent dat je urenlang geconcentreerd achter elkaar doorwerkt. Maar ons brein werkt niet als een machine die je simpelweg op ‘aan’ zet. Sterker nog: wanneer je even afstand neemt van een taak, krijgen je hersenen de ruimte om informatie op een andere manier te verwerken.

Het is niet voor niets dat goede ideeën zelden ontstaan terwijl je krampachtig naar een leeg document zit te staren. Ze komen onder de douche, tijdens een wandeling of terwijl je gedachteloos de was staat op te vouwen. Blijkbaar draait je brein achter de schermen gewoon vrolijk door, ook als jij denkt dat je even niets nuttigs doet. Misschien is afdwalen dus minder tijdverspilling dan we denken. Soms moet je letterlijk de draad kwijt zijn om hem daarna weer terug te vinden.

Lees ook 12 ‘slechte’ eigenschappen die eigenlijk juist heel positief zijn

Bewust afgeleid werkt beter dan per ongeluk

Er zit alleen wel een verschil tussen bewust pauze nemen en gedachteloos verdwijnen in een eindeloze stroom kattenfilmpjes. Wie af en toe bewust een korte onderbreking inplant, merkt vaak dat de concentratie daarna juist terugkomt. Zie het als een mini-reset voor je hoofd. Vouw een mand was op, zet een kop thee, geef de planten water of loop een rondje buiten. Kleine klusjes waarbij je niet hoeft na te denken, maar wel even loskomt van je scherm.

Dat kwartiertje voelt misschien alsof je niets doet, maar juist dan krijgt je brein de kans om alles weer op een rijtje te zetten. Soms komt de oplossing voor dat lastige probleem vanzelf aanwaaien. Gratis, zonder software-update.

De koffieautomaat is soms productiever dan je denkt

Ook een praatje met collega’s krijgt regelmatig het stempel ’tijdverspilling’. Want jullie hadden het toch over vakanties, voetbal of wie er weer vergeten was koffiefilters te bestellen? Toch zijn juist die spontane gesprekken verrassend waardevol. Een losse opmerking kan een nieuw idee opleveren, iemand kijkt net even anders naar een probleem of je krijgt ineens een oplossing waar je zelf nog niet aan had gedacht.

Bovendien doet sociaal contact iets met je motivatie. Samen lachen werkt nu eenmaal beter dan alleen maar zwijgend naar een beeldscherm turen. En laten we eerlijk zijn: een goede koffiepauze levert soms meer energie op dan een extra kop koffie.

Lees ook 3 slimme tips om productiever te worden

Niet elke afleiding is gelijk

Dat betekent overigens niet dat elk excuus om niet te werken ineens productief is. Er is namelijk een groot verschil tussen even de hond uitlaten en twintig minuten verdwalen op sociale media. Bij dat laatste krijgt je brein voortdurend nieuwe prikkels te verwerken. Je ontspant eigenlijk niet echt, waardoor je daarna vaak nog moeilijker kunt focussen.

Een eenvoudige activiteit zonder scherm werkt daarom meestal beter. Denk aan opruimen, een korte wandeling maken of iets anders waarbij je handen bezig zijn, maar je hoofd even vrij krijgt. Je hoeft echt niet meteen Marie Kondo te worden, maar een opgeruimd bureau zorgt soms ook voor een iets opgeruimder hoofd.

Vergeet niet waar je naartoe wilt

Afleiding is pas echt nuttig als je weet waar je uiteindelijk weer naartoe terugkeert. Wie duidelijke doelen heeft, kan veel makkelijker schakelen tussen werken en pauzeren. Schrijf daarom eens op wat je deze week, maand of dit jaar wilt bereiken. Niet omdat elk doel heilig is, maar omdat het helpt om koers te houden. Juist als je even afdwaalt, is het fijn om daarna snel weer te weten welke kant je op wilt. Zie het als de navigatie van je brein: een kleine omweg is helemaal niet erg, zolang je eindbestemming nog in beeld blijft.

Dus… mag je jezelf best eens laten afleiden?

Eigenlijk wel. Mits je het met een beetje beleid doet. Een korte, bewuste onderbreking kan je creativiteit aanwakkeren, je concentratie herstellen en zelfs nieuwe ideeën opleveren. De kunst is vooral om zélf de regie te houden over je afleiding, in plaats van andersom. Dus de volgende keer dat je merkt dat je gedachten afdwalen, hoef je jezelf niet direct streng toe te spreken. Misschien is je brein gewoon even een frisse neus aan het halen. En wie weet levert die kleine omweg uiteindelijk juist de kortste route op naar een goed idee.

Beeld: Getty Images