Altijd onzeker over je uiterlijk? Dit moet je weten over body dysmorfie

Wat is body dysmorfie?

Body dysmorfie, officieel Body Dysmorphic Disorder (BDD), is een psychische aandoening waarbij iemand zich extreem zorgen maakt over één of meerdere vermeende ‘gebreken’ aan het uiterlijk. Opvallend is dat deze kenmerken voor anderen nauwelijks of helemaal niet zichtbaar zijn. Toch kunnen ze iemands gedachten volledig beheersen.

Het gaat dus niet om ijdelheid of perfectionisme alleen. Mensen met body dysmorfie ervaren echte angst, schaamte en onzekerheid. Ze kunnen uren per dag bezig zijn met het controleren, camoufleren of vergelijken van hun uiterlijk. Dat kost niet alleen tijd, maar ook veel energie.

Lees ook 12 ‘slechte’ eigenschappen die eigenlijk juist heel positief zijn

Hoe herken je body dysmorfie?

Iedereen is weleens onzeker over zijn of haar uiterlijk. Dat is menselijk. Bij body dysmorfie gaat het echter een stap verder. Mogelijke signalen zijn:

• Voortdurend piekeren over een specifiek lichaamsdeel of uiterlijk kenmerk.
• Vaak in de spiegel kijken of spiegels juist volledig vermijden.
• Steeds bevestiging vragen aan anderen, zonder dat dit geruststelt.
• Jezelf voortdurend vergelijken met anderen.
• Sociale situaties vermijden uit angst om beoordeeld te worden.
• Veel tijd besteden aan make-up, kleding of het verbergen van een vermeend gebrek.

Het lastige is dat de zorgen heel echt voelen. Iemand met body dysmorfie ziet niet ’te veel’, maar juist iets wat anderen niet of nauwelijks waarnemen.

Waarom is het tegenwoordig zo lastig?

We leven in een tijd waarin vergelijken nog nooit zo eenvoudig was. Met één veeg over je scherm zie je perfecte vakanties, strakke lichamen, gave huiden en glimlachen die verdacht veel op tandpastareclames lijken. Hoewel steeds meer mensen weten dat foto’s worden bewerkt en filters de werkelijkheid kunnen veranderen, blijft ons brein gevoelig voor wat we zien. Als je dagelijks honderden zorgvuldig geselecteerde beelden voorgeschoteld krijgt, kan het lastig worden om je eigen spiegelbeeld nog in perspectief te zien.

Ook algoritmes spelen hierin een rol. Hoe vaker je kijkt naar fitness-, beauty- of uiterlijkgerelateerde content, hoe meer je ervan te zien krijgt. Voor je het weet zit je in een digitale spiegelhal waarin iedereen net iets mooier, slanker of gespierder lijkt. En zoals met veel spiegels geldt: de reflectie vertelt niet altijd het hele verhaal. Je hebt geen idee hoe lang iemand bezig is geweest met die perfecte foto en hoe veel er aan de foto geknutseld is.

Lees ook Hoe je leert omgaan met angst en onzekerheid

Het is meer dan onzekerheid

Body dysmorfie kan een grote invloed hebben op het dagelijks leven. Werk, studie, relaties en sociale contacten kunnen eronder lijden. Sommige mensen vermijden foto’s, feestjes of zelfs de deur uitgaan. Anderen zoeken juist herhaaldelijk cosmetische behandelingen, terwijl die de onderliggende zorgen meestal niet oplossen.

Gelukkig is er hulp. Behandelingen zoals cognitieve gedragstherapie kunnen mensen helpen om anders naar hun gedachten en hun lichaamsbeeld te kijken. Soms wordt deze behandeling gecombineerd met medicatie. Hoe eerder iemand passende hulp krijgt, hoe groter de kans op herstel.

Wees een beetje milder voor jezelf

In een wereld waarin het lijkt alsof iedereen voortdurend ‘op z’n best’ is, is het makkelijk om streng voor jezelf te zijn. Maar achter veel perfecte plaatjes schuilt simpelweg goed licht, een gunstige hoek of een filter dat overuren draait. Je uiterlijk is maar één onderdeel van wie je bent. En misschien is dat wel de belangrijkste spiegel om af en toe even in te kijken: niet hoe je eruitziet, maar wie je bent. Die weerspiegeling raakt gelukkig nooit uit de mode.

Beeld: Getty Images