Hormonen in overdrive? Zo herken je het verschil tussen PMS en PMDD

Maar wat als die maandelijkse emotionele achtbaan niet voelt als een hobbelige rit, maar als een complete crash op een kermisattractie? Dan zou er meer aan de hand kunnen zijn dan gewone premenstruele klachten. Maak kennis met PMDD. Oftewel: Premenstrual Dysphoric Disorder. Klinkt als een Harry Potter-spreuk, maar is in werkelijkheid een serieuze aandoening die nog veel te vaak onder de radar blijft.

PMS en PMDD

PMS kan behoorlijk vervelend zijn. Denk aan een kort lontje, gevoelige borsten, cravings waar geen zak chips tegenop kan en de neiging om om werkelijk alles te huilen. PMDD gaat echter een flinke stap verder. Vrouwen met PMDD ervaren vaak extreme stemmingswisselingen, intense somberheid, angstgevoelens, paniek, woede-uitbarstingen of een overweldigend gevoel van hopeloosheid. Alsof hun brein iedere maand besluit om tijdelijk een andere persoonlijkheid aan te nemen. En nee, dat is geen overdrijving.

PMDD wordt inmiddels erkend als een ernstige stemmingsstoornis die samenhangt met de menstruatiecyclus. De klachten zijn zo heftig dat ze werk, relaties en dagelijkse activiteiten flink kunnen verstoren. Onderzoek schat dat ongeveer 2 tot 6 procent van de menstruerende vrouwen ermee te maken heeft.

Het zit niet tussen je oren (nou ja, eigenlijk wel)

Het lastige aan PMDD is dat het lang niet altijd wordt herkend. Veel vrouwen krijgen jarenlang te horen dat ze ‘gewoon hormonaal’ zijn of wat minder stress moeten hebben. Ondertussen kan PMDD voelen alsof iemand twee weken per maand aan alle emotionele knoppen tegelijk draait.

De oorzaak ligt niet in te hoge hormoonwaardes. Wetenschappers denken juist dat het brein van vrouwen met PMDD extreem gevoelig reageert op normale hormonale schommelingen die na de eisprong plaatsvinden. Met andere woorden: de hormonen doen wat ze altijd doen, maar het brein reageert alsof er brandalarm is.

De timing verraadt vaak alles

Een van de opvallendste kenmerken van PMDD is het patroon. De klachten beginnen meestal ergens na de eisprong, dus ongeveer één tot twee weken voor de menstruatie. Zodra de menstruatie doorzet, voelen veel vrouwen zich binnen enkele dagen alweer aanzienlijk beter. Alsof iemand plotseling het licht weer aandoet.

Daardoor ontstaat vaak een bizarre situatie waarin je de ene week een energieke versie van jezelf bent en de volgende week twijfelt of iedereen je stiekem haat. Niet ideaal voor je gemoedsrust.

Signalen die een belletje mogen laten rinkelen

Natuurlijk heeft iedereen weleens een slechte dag. PMDD gaat echter verder dan dat. Herken je meerdere van deze punten vrijwel iedere maand?

• Je voelt je extreem somber of angstig vlak voor je menstruatie.
• Kleine tegenslagen voelen als complete levensrampen.
• Je hebt woede-uitbarstingen die totaal niet bij je passen.
• Je voelt je snel afgewezen of wantrouwig.
• Je sociale leven, werk of relatie lijden onder je klachten.
• De klachten verdwijnen opvallend snel zodra je menstruatie begint.

Dan kan het slim zijn om eens verder te kijken dan PMS alleen.

Het goede nieuws: er is hulp

PMDD is niet iets waar je je maar doorheen hoeft te worstelen met een kruik en een familiezak chocolade. Er zijn verschillende behandelingen die kunnen helpen. Denk aan cognitieve gedragstherapie, leefstijlaanpassingen, hormonale anticonceptie of antidepressiva. Opvallend genoeg werken bepaalde antidepressiva bij PMDD vaak sneller dan bij depressies buiten de cyclus.

Artsen adviseren daarnaast vaak om je symptomen gedurende minstens twee menstruatiecycli bij te houden. Dat patroon is namelijk essentieel voor een juiste diagnose. Er bestaat geen bloedtest of hormoontest waarmee PMDD direct kan worden vastgesteld.

Tijd om detective te spelen

Heb je het gevoel dat je iedere maand verandert in een emotionele versie van The Hulk, maar dan met meer huilbuien en minder groene spieren? Begin dan eens met het bijhouden van je cyclus. Want soms vallen puzzelstukjes ineens op hun plek. Waarom je vorige week nog dacht dat je de wereld aankon en drie dagen later wilde emigreren naar een onbewoond eiland zonder menselijk contact.

Hormonen zijn ingewikkeld. Maar begrijpen wat er in je lichaam gebeurt, maakt het vaak een stuk minder verwarrend. Jezelf elke maand kwijtraken is niet iets wat je zomaar hoeft te accepteren.

Beeld: Getty Images

Meer Vriendin? Volg ons op Facebook en Instagram. Je kunt je ook aanmelden voor onze wekelijkse Vriendin nieuwsbrief.