Dit is waarom we zo genieten van reality-tv

Maar waarom vinden we dit soort programma’s eigenlijk zo leuk?

Even lekker andermans leven bekijken

Een belangrijke reden is simpel: mensen zijn van nature nieuwsgierig naar andere mensen. We willen weten hoe anderen leven, wat ze voelen, hoe relaties ontstaan en, minstens zo interessant, hoe ze ruzie maken over wie de afwas zou doen.

Reality-tv speelt daar handig op in. We krijgen een kijkje in levens die soms heel anders zijn dan het onze. Een B&B-eigenaar in Frankrijk die wanhopig op zoek is naar de liefde? Fascinerend. Singles die elkaar na een paar dagen al ‘echt goed denken te kennen’? Nog fascinerender. En ondertussen kunnen we heerlijk vanaf de bank denken: Nou, dat zou ik toch echt anders aanpakken. Dat laatste is misschien wel een van de grootste geneugten van reality-tv.

De perfecte mix

Realityprogramma’s laten ons emoties zien die we allemaal kennen: verliefdheid, jaloezie, onzekerheid, afwijzing, hoop en frustratie. Alleen worden ze bij voorkeur gefilmd terwijl er een camera op staat en Nederland meekijkt. Dat zorgt voor herkenning. We herkennen misschien iets van onszelf in een deelnemer. Of juist in een ex, collega, buurvrouw of die ene vriend die altijd na drie dates zegt dat hij ‘een heel sterke klik’ voelt.

Maar reality-tv biedt ook iets anders: plaatsvervangende schaamte. Je voelt het ongemak bijna fysiek wanneer iemand een liefdevolle blik probeert te beantwoorden met een opmerking die volledig verkeerd valt. Je wilt wegkijken, maar tegelijkertijd wil je precies weten hoe dit afloopt. Het is een beetje alsof je naar een treinongeluk kijkt, maar dan met een bed & breakfast, een wijntje en veel te veel kaarsen.

Lees ook Anouk en Diederik geven toe aan hun gevoelens in De Bondgenoten

Ons brein houdt van een goed verhaal

Reality-tv lijkt spontaan, maar programma’s als De Bondgenoten en B&B Vol Liefde zijn natuurlijk zorgvuldig gemonteerd. Dat is belangrijk, want ons brein is dol op verhalen. We willen weten wie de underdog is, wie de hoofdrolspeler wordt en vooral: wie gaat er uiteindelijk met wie vandoor?

Elke aflevering levert kleine cliffhangers op. Een blik die net iets te lang duurt. Een gesprek dat wordt afgebroken. Een deelnemer die zegt: “Ik moet hier even over nadenken.” En hup: afgelopen. Ons brein denkt: Dit moet ik weten. En dus blijven we kijken.

Sociale vergelijking

Reality-tv kan ons bovendien een merkwaardig gevoel van opluchting geven. Als je ziet dat iemand anders compleet in de war raakt van een ingewikkelde liefdessituatie, kan je eigen leven ineens behoorlijk overzichtelijk voelen. ‘Ach, ik heb dan misschien geen villa in Spanje, maar ik heb tenminste geen drie mensen tegelijk die tijdens het ontbijt willen weten wat ik voor ze voel.’

Dit heet sociale vergelijking: we beoordelen onszelf deels door onszelf met anderen te vergelijken. Reality-tv levert daarvoor een eindeloze voorraad vergelijkingsmateriaal. En soms is dat materiaal geruststellend.

Lees ook Nieuwe liefdeslogé Kees zorgt meteen voor twijfels bij Caroline in B&B Vol Liefde

Samen kijken maakt het nog leuker

Reality-tv is bovendien sociale lijm. We bespreken deelnemers alsof het verre familieleden zijn. “Ik vertrouw hem niet.” “Zij moet echt naar huis.” “Hij is veel te goed voor haar.” En natuurlijk de klassieker: “Je ziet gewoon dat het niks gaat worden.” We hebben allemaal ineens relatie-expert, psycholoog en amateur-detective in ons.

Programma’s als Married at First Sight maken daar helemaal handig gebruik van. Je kijkt niet alleen naar de deelnemers, maar probeert zelf ook de puzzel op te lossen: heeft dit stel een toekomst of wordt dit een romantische ramp met een ring eromheen?

En dan is er nog één belangrijke reden

Reality-tv hoeft niet altijd nuttig te zijn. Soms willen we gewoon ontspannen. Geen ingewikkelde verhaallijnen, geen zware actualiteit en geen personages waarvan we eerst een stamboom moeten tekenen om te begrijpen wie wie is. We willen mensen zien daten, twijfelen, kibbelen, verliefd worden en soms spectaculair de plank misslaan. En misschien is dat precies de kracht van reality-tv. Het is herkenbaar, onvoorspelbaar, sociaal en soms heerlijk absurd.

Beeld: Getty Images