Nina’s moeder vergiftigde haar vader: ‘Ik wist zeker dat er iets goed mis was’

Superintelligent

Nina: “Hier in Nederland hoor ik ouders ‘Ik hou van je’ tegen hun kinderen zeggen. Ik zie ze hun kinderen knuffelen en samen eten. Dat was bij ons thuis niet zo. Ik groeide op in Finland. Houden van zat ’m in dingen mogelijk maken: paarden aan huis hebben en vaak op vakantie gaan.
Voor mijn ouders was hun carrière heel belangrijk. Mijn moeder was superintelligent. Ze sprak zes talen en gaf les. Mijn vader had een eigen bedrijf dat cruiseschepen bouwde. Hun relatie was ‘hot & cold’, zeg ik altijd. Als het goed ging, ging het héél goed. En als ze ruzie hadden, werd er geschreeuwd en gedreigd met scheiden. Ik heb altijd gevoeld dat hun huwelijk een keer op zou houden.

Mooi

Naast intelligent, was mijn moeder ook mooi. Ze deed als jong meisje mee aan missverkiezingen en was goed in sport. Haar ouders legden veel druk op haar. Ze moest het goed doen voor hen én voor God. Alles was een competitie en dat zette zij voort in haar eigen moederschap. Mijn moeder ging de competitie met mij, haar eigen dochter, aan. Als iemand mij een compliment gaf en zei dat ik mooi was, zei mijn moeder dat ik wel last had van acne. Als ik vroeg of ik daar iets voor kon krijgen, weigerde ze met me naar de dokter te gaan. Ik moest alles zelf uitzoeken. Toen ik voor het eerst ongesteld werd, zei ze dat ik vanaf nu zwanger kon raken, gevolgd door: ‘En als dat gebeurt, hoef je nooit meer thuis te komen’. Ze hield me voortdurend in de gaten in de hoop iets te vinden waarmee ze kon bewijzen dat zij beter was dan ik. Ze trok een keer al mijn kleren uit de kast, omdat ze het vermoeden had dat ik rookte – wat ik niet deed. Tegen mijn jongere broer deed ze anders, met hem had ze geen strijd. Hij was haar favoriete kind.

Emotionele intelligentie

Zo hoog als mijn moeders IQ was, zo laag was haar EQ, haar emotionele intelligentie. Ze kende geen empathie. Toen ik tien jaarwas, ging mijn konijn dood. Mijn moeder haalde het dier door de gehaktmolen om er voer voor onze honden van te maken. Ze begreep niet waarom dat voor mij traumatisch was. Het kon er bij haar niet in dat mensen zich verdrietig konden voelen. Mij troosten deed ze niet. Troost haalde ik bij een goede vriend en zijn moeder. Of bij mijn vader.”

Onhoudbaar

“Op m’n zestiende ging ik het huis uit. Mijn moeder had mij in een ruzie van de trap geduwd. Ik was bang en had pijn en de situatie werd onhoudbaar. Ik werkte op dat moment in het bedrijf van mijn vader, die begreep dat ik weg wilde. Voor mij startte mijn volwassen leven en ik zag mijn moeder zo nu en dan nog eens op een barbecue bij mijn ouders thuis.

Nieuwe fase

Het viel me op dat mijn vader in die periode meer een leven voor zichzelf kreeg. Hij ging vaker op werktrips. Mijn moeder pakte in Estland een studie diergeneeskunde op, ze wilde dierenarts worden. Mijn vader nam me op een dag in vertrouwen en vertelde dat hij en mijn moeder uit elkaar waren gegroeid. ‘Ze heeft mij niet nodig’, waren zijn woorden. Hij was toe aan een nieuwe fase in zijn leven en hij had een andere vrouw ontmoet die hem zag voor wie hij was. Ik begreep hem volledig, maar drukte hem wel op het hart dat hij mijn moeder moest vertellen over die ander en dat hij beter eerst had kunnen scheiden. Dat was het moment waarop alles misging.”

Rattengif

“Mijn vader vertelde het en mijn moeder werd furieus. Ze gooide zijn telefoon in het toilet en dreigde miljoenen euro’s van hem af te nemen als hij een scheiding door zou zetten. Mijn vader was altijd haar bezit geweest en nu verloor ze de controle. Een scheiding zou een schande zijn. Haar mentale gezondheid werd steeds slechter. Ze ging op yoga en zumba om zichzelf aantrekkelijker te maken. Ze vroeg of ik mee wilde naar de sportschool. Daar hield ze niet op met huilen. ‘Je moet papa laten gaan. Het is niet gezond wat je nu doet’, zei ik tegen haar. Ik moedigde haar aan een nieuw leven te beginnen. Maar ze was compleet geobsedeerd door mijn vader en gebruikte mij en mijn broer om hem te bespioneren.

Hond

In diezelfde periode liet ik mijn hond een keer bij mijn ouders toen ik moest werken. De volgende ochtend belde mijn moeder op. ‘Je hond is overleden door het eten van rattengif’, deelde ze mee. Ik was er kapot van en begreep het niet. Een hond is niet zomaar in een paar uur dood en mijn moeder kende de symptomen. Waarom had ze ’m niet naar een dierenarts gebracht? De hond was al gecremeerd en de rekening was al betaald. Ook alarmerend. Mijn moeder zou nóóit iets voor mij betalen. Toen ik vroeg of ik de rekening mocht inzien, kon dat niet. Met de kennis van nu denk ik dat ze mijn hond als proefkonijn heeft gebruikt.

Vader

Niet lang daarna, in het voorjaar van 2016, ontwikkelde mijn vader gezondheidsproblemen. Hij had last van koud zweet en hij was misselijk. Tegen de buren zei hij dat hij het gevoel had dat hij aan het sterven was. Hij was op dat moment op zijn werk met een gigantisch project bezig. Het verbaasde ons niets als zijn klachten voortkwamen uit stress. In het ziekenhuis konden ze in elk geval niets vinden.”

Laatste adem

“Op de laatste dag van midsommar, een festival, belde mijn moeder. Mijn vader lag op de intensive care. Ik hoefde er niet voor terug te komen, zei ze. Ik ben meteen in de auto gesprongen om de vier uur durende rit te maken. In het ziekenhuis trof ik mijn vader aan in coma. Een arts vertelde dat hij een methanolvergiftiging had. Ik was in shock. Er werd een scan van zijn hoofd gemaakt om te kijken of er hersenactiviteit was. ‘Al is dat er nog maar een beetje, dan neem ik hem mee naar huis en zorg ik voor hem’, zei mijn moeder. Ze was hysterisch. Uit de scan bleek dat hij hersendood was. Ik zat naast zijn bed en hield zijn hand vast. ‘Pap, alsjeblieft, knijp in mijn hand’, zei ik. Maar er gebeurde niets. De machines werden losgekoppeld en mijn vader blies zijn laatste adem uit. Ik focuste me daarna op een waardig afscheid, aan de vergiftiging dacht ik niet. Mijn moeder wilde het afscheid snel. Zonder speeches, zonder fotograaf. Wat ik raar vond: ik hoorde haar diezelfde dag bellen met een bedrijf om de septic tank onder ons huis nú leeg te halen. Het sloeg nergens op. Waarom zou je je daar druk om maken als je man net is overleden?”

Op onderzoek uit

“Na de uitvaart sloeg mijn moeder aan het daten en ze liet uitzoeken wat het bedrijf van mijn vader waard was. Ze wilde een nieuw leven in Helsinki beginnen. Daar had ze 400.000 euro voor nodig. Als ik haar vragen stelde – inmiddels ook over de methanol – werd ze woest. ‘Laat het gaan!’, riep ze. Het zou zijn gekomen door slecht gestookte alcohol uit Estland. Maar als dat zo zou zijn, zouden er meer doden moeten zijn gevallen. Van buren en vrienden hoorde ik dat ze vertelde dat mijn vader om het leven was gekomen door rattengif. Ik ging ervanuit dat de politie de zaak aan het onderzoeken was. Toen ik vier weken na zijn dood nog niets had gehoord, besloot ik te bellen. ‘Er valt niets te onderzoeken’, kreeg ik te horen. Mijn moeder had verklaard dat mijn vader een werkloze alcoholist was. Op dat moment wist ik zeker dat er iets goed mis was.

Bewijs

Toen mijn moeder en broertje op vakantie waren, ging ik op onderzoek uit in mijn ouderlijk huis. Ik zocht bewijs dat mijn vaders dood geen ongeluk was. Op zijn oude telefoon zag ik dat mijn moeder uit zijn naam een bericht had gestuurd naar al zijn vrouwelijke vrienden: Ik hou van mijn vrouw. Die vrouwen reageerden uiteraard vol vraagtekens op die woorden: sommigen had hij al vijftien jaar niet meer gesproken. Ze wisten niet eens dat hij dood was. In het kantoor vond ik aantekeningen met onder meer cryptische formules, een datum, het aantal milliliter en ‘geen effect’. Ik nam overal foto’s van en ben ermee naar de politie gegaan. Is dit echt waar? Heeft mijn moeder dit op haar geweten?, dacht ik alleen maar. Ik voelde me schuldig dat ik dit als serieuze optie zag.”

Pijn en schuld

“De politie startte een moordonderzoek. Ik mocht met niemand spreken over mijn bevindingen en ik mocht niet meer alleen zijn met mijn moeder. Ik was de enige die haar nog in de weg stond. Vier maanden later werd ze gearresteerd. Vreselijk. Ik was enerzijds opgelucht dat ik niet gek bleek te zijn. Anderzijds was ik er kapot van. Mijn vader was dood en mijn moeder zou de rest van haar leven in de gevangenis zitten. Mijn kinderen zouden nooit hun opa en oma kennen. Mijn broertje was in shock toen hij hoorde wat er speelde. Vier weken nadat mijn moeder was gearresteerd, kreeg ik een telefoontje van de politie. Of ik langs wilde komen… Ze had zichzelf in haar cel verhangen aan de televisiekabel. Ik ben huilend door mijn knieën op de grond gezakt toen ik dat hoorde.

PTSS

Zes maanden later belde de politie weer. Een agent had brieven gelezen die mijn moeder uitwisselde met haar ouders. Heel nare brieven, over mij. ‘Ik vraag je als vader van een dochter van dezelfde leeftijd als jij of ik die brieven weg mag gooien’, sprak de agent. Ik ben hem tot de dag van vandaag dankbaar dat hij mij die mogelijkheid heeft geboden. Ik voelde al zo veel pijn en schuld, die brieven kon ik er echt niet bij hebben.
Ik heb twee jaar de tijd genomen om het huis en het bedrijf te verkopen. Toen dat rond was en mijn broer op zichzelf woonde, heb ik mijn paarden in de vrachtwagen geladen en ben ik naar Nederland gereden. In Finland zou ik altijd ‘de dochter van’ blijven. Ik moest naar een ander land om het verdriet toe te kunnen laten.
De tranen zijn gekomen, en hoe… Ik heb PTSS, daarvoor heb ik therapie gevolgd. Ik ben moeder geworden en ik heb ervaren dat ik wel in staat ben om mijn dochter te knuffelen en te zeggen dat ik van haar hou. Ik ben gelukkig. Ik heb een nieuwe partner en mijn dochter heeft met haar bonusopa en -oma een complete set grootouders. Ik heb in het leven veel verloren, maar nog veel meer gewonnen.”

Foto: Mariel Kolmschot
Visagie: Nicolette Brøndsted

Meer Vriendin? Volg ons op Facebook en Instagram. Je kunt je ook aanmelden voor onze wekelijkse Vriendin nieuwsbrief.