Wat is het ketodieet? En helpt het echt bij afvallen?

Ketodieet

Louisette: “Ik had al allerlei opleidingen gevolgd over voeding omdat dat mijn interesse had: van een opleiding tot macrobiotiek tot gewichtsconsulent en orthomoleculair therapeut.” Het ketodieet intrigeerde haar omdat het zo anders leek te zijn. Louisette ging zich erin verdiepen. “Niet omdat ik zelf overgewicht had. Maar ik had wel, net als veel mensen, ’s middags om een uur of vier een energiedip, en als mijn man ’s avonds een film aanzette, viel ik steevast in slaap.” En daar leek het ketodieet óók tegen te helpen. Omdat er tot een aantal jaar geleden in Nederland weinig informatie over het ketodieet te vinden was, deed ze een opleiding in Zuid-Afrika.

Orthomoleculair therapie

Louisette: “Ik had een praktijk voor orthomoleculair therapie en ik had een aantal patiënten met wie ik maar niet verder kwam. Ik vroeg ze of ze ervoor in waren om hun voeding aan te passen. Om het aantal koolhydraten te beperken en de vetten juist te verhogen en zo te kijken wat er zou gebeuren. Vaak hadden ze chronische klachten, dat was dan een hele waslijst aan kleine dingetjes. Ik had bijvoorbeeld een patiënt met astma, steeds terugkerende bronchitis, rosacea op haar wangen, 25 kilo overgewicht en energieproblemen. Binnen drie weken nadat ze met het ketodieet was begonnen, waren er zulke grote verschillen. Ik dacht: wat gebeurt hier nu?”

Ander mens

Louisette kan zich nog goed het moment herinneren waarop deze vrouw na twee maanden de praktijk binnenstapte. Louisette: “Er kwam een ander mens binnen. Ze straalde, was gewicht kwijt en haar huid zag er goed uit. Haar haar trouwens ook. Ze had nog steeds een puffertje in haar handtas tegen haar astma, maar die gebruikte ze niet meer.” Een andere patiënt met MS volgde ook het ketodieet. “MS is natuurlijk een ziekte die niet te genezen is. Maar het ketodieet verlicht wel klachten, waardoor de kwaliteit van leven van deze patiënt toenam.” Al met al werd Louisette zo enthousiast, dat ze nu, vele jaren en ervaringen later, het boek Het Keto Health Plan schreef.

Wat houdt het ketodieet in?

Bij een ketogeen dieet verschuif je de brandstof waarop je lichaam draait. De meeste mensen verbranden voornamelijk glucose – suikers dus – afkomstig uit koolhydraten. Maar bij het ketodieet eet je juist weinig koolhydraten en laat je je lichaam overschakelen op vet als brandstof. Dat proces heet ketose.

Geen hype

Het ketodieet is geen hype, maar een goed onderzochte aanpak die de vetverbranding activeert, bloedsuiker stabiliseert en een bewezen, positief effect heeft op vermoeidheidsklachten. Louisette: “Het ketodieet zorgt voor meer energie omdat je er extra brandstof bij krijgt. Je gaat meer vetten verbranden, omdat je minder glucose binnenkrijgt. Je hebt daardoor ook minder insuline nodig, wat gunstige effecten heeft voor mensen met bloedsuikerproblemen, tot en met mensen met diabetes type 2 aan toe. Dat is goed onderzocht. Rond 1900 werd het zelfs al ingezet bij mensen met diabetes om hun bloedsuiker stabiel te houden. Dat was nog voor de uitvinding van insuline: zo groot kan het effect zijn.”

Goed onderzocht

“Het ketodieet is het best onderzochte dieet ooit. Het is ruim honderd jaar geleden ontworpen voor kinderen met onbehandelbare epilepsie. Daar werd het op medische grond ingezet om ervoor te zorgen dat ze toevalvrij bleven. De laatste decennia is ook onderzocht of het ketodieet helpt bij bijvoorbeeld mentale en neurologische aandoeningen. Dat onderzoek is onder meer gedaan bij de Universiteit Leiden. Het is alleen nog niet helemaal wetenschappelijk onderbouwd.”

3 veelgestelde vragen over het ketodieet

Waarin verschilt het ketodieet van andere diëten?

Louisette: “De meeste diëten draaien om minder eten en calorieën tellen. Maar bij het ketodieet is de verandering in stofwisseling belangrijk. Het gaat dus niet om de hoeveelheid eten die je tot je neemt, maar het soort voedsel dat als brandstof voor je lichaam dient. Het accent ligt op minder koolhydraten en meer vetten. Zeker in het begin adviseren we om juist niet te veel te letten op calorieën.”

Wat mag je wel en wat mag je niet?

“Je mag veel eten: vlees, gevogelte, vis, eieren, zetmeelarme groenten, noten, olijfolie, boter, kaas en zuivel. Maak van vet vooral niet de vijand, maar zie het als brandstof. De dingen die je binnen het ketodieet het beste kunt laten staan, zijn koolhydraten. Denk aan rijst, brood, pasta, aardappelen, de meeste fruitsoorten en bepaalde zetmeelrijke groenten, zoals pompoen. Ze zijn niet per definitie slecht voor je, want dat is niet zo. Maar ze zorgen er wel voor dat je lichaam in de suikerverbranding blijft. Dat is niet wat je wilt als je naar vetverbranding wilt overschakelen.”

Is het de bedoeling dat je vervolgens je hele leven de richtlijnen van keto blijft volgen?

“Dat hoeft niet per se. Maar bij de meeste mensen treden veel verbeteringen in hun leven op als ze in hun vetverbranding zitten. Ze verliezen gewicht, worden energieker en fitter, of hun klachten nemen af. Dan is de vraag: waarom zou je teruggaan naar hoe je het hiervoor deed? Ik zie bij de meeste mensen zonder medische problemen dat ze van hun ketodieet een leefstijl maken, zonder dat ze het gevoel hebben dat ze beperkt worden in hun leven of bepaalde dingen niet mogen. Met alle voordelen die erbij horen.”

Kwestie van omdenken

Kun je het ketodieet makkelijk toepassen, ook als je bijvoorbeeld een gezin of druk leven hebt? Zeker, dat kan, vertelt Louisette, die zelf ook een gezin heeft. “Het vraagt wel wat meer planning. Als je veel de deur uit bent, is het handig om je op die momenten af te vragen of je iets mee moet nemen of zelf iets kunt vinden wat bij je dieet past. Ik ga altijd uit van het zekere voor het onzekere en zorg voor mijn eigen eten. Als je naar een restaurant gaat, check dan van tevoren het menu of overleg wat er mogelijk is. Je hoeft als je een partner of gezin hebt, niet apart te koken. Je kunt vlees, kip, vis, eieren en groenten prima ketogeen eten. Dan maak je er voor de anderen wat aardappelen, rijst of pasta bij. Dat is niet zo ingewikkeld. Het is vooral even omdenken.”

Geen afvaldieet maar een gezondheidsdieet

Louisette: “De meeste mensen vallen af als ze ketogeen gaan eten. Dat is wat mij betreft meer een gevolg van jezelf gezonder maken, waardoor gewichtsverlies makkelijker gaat. Je lichaam kan binnen dit dieet zijn eigen vetreserves aanspreken. Dan verdwijnt het overtollige gewicht vaak vanzelf, je komt dan op een gezond gewicht. Het ketodieet is dan ook geen afvaldieet, maar een gezondheidsdieet.”

Gezondheidsvoordelen van het ketodieet

Het ketodieet leidt tot een stabiel energieniveau. De meeste mensen hebben geen energiedip meer na de lunch en geen cravings. Dat komt doordat de bloedsuikerspiegel stabieler wordt en geen pieken en dalen meer heeft. Dat geeft meer ‘eetrust’, waardoor je meer verzadigd bent. Daarnaast merk je vaak dat je scherper gaat denken: je krijgt een beter geheugen en wordt helderder in je hoofd, de ‘mistbank’ trekt op. Bovendien is er minder last van ontstekingen, bijvoorbeeld bij acne en gewrichtsontstekingen. Veel mensen gaan door het ketodieet ook beter slapen en hun uithoudingsvermogen wordt beter. Ook is er veel effect bij mensen met insulineresistentie en neurologische of mentale problemen.

Kun je het ketodieet ook volgen als je niet wilt afvallen maar wel wilt profiteren van de gezondheidsvoordelen?

Louisette: “Zeker. Er zijn mensen die niet willen afvallen, bijvoorbeeld omdat ze al slank zijn. Een ketogeen dieet is niet zozeer een afvalstrategie, maar een manier om je stofwisseling te herstellen en zo je energie en herstel na inspanning te verbeteren. Het kan bijvoorbeeld ook voor sporters interessant zijn. Al verliezen veel mensen in het begin wel gewicht. Maar vaak is dat vocht en nog geen lichaamsgewicht. Door te sturen op de inname van vetten en eiwitten, kun je zorgen dat je op gewicht blijft en pak je toch de gezondheidsvoordelen mee.”

Niet voor iedereen geschikt

Het ketodieet is voor de meeste gezonde volwassenen veilig, maar er zijn uitzonderingen:
• Mensen met bepaalde aangeboren stofwisselingsziekten die al bij de hielprik worden gevonden, krijgen door het ketodieet problemen met vetvertering.
• Als je een nierziekte hebt of ernstige leverproblemen, moet je oppassen met het ketodieet.
• Gebruik je medicijnen, zoals voor diabetes of voor de bloeddruk, dan is medische begeleiding noodzakelijk.
• Als je zwanger bent, kun je beter niet gaan beginnen met het ketodieet, omdat je in het begin negatieve effecten kunt hebben van de vetverbranding. Maar als je al ketogeen at voordat je zwanger was, kun je er wel mee doorgaan tijdens je zwangerschap.
• Heb je gezondheidsproblemen, win dan eerst medisch advies in voordat je met het ketodieet begint en zoek begeleiding van een ketotherapeut of ketodiëtist.

DIY of heb je een ketodiëtist nodig?

De meeste mensen die niet om medische redenen met het ketodieet beginnen, doen dat op eigen houtje, aldus Louisette Blikkenhorst. “Maar als je een chronische ziekte hebt, je gebruikt medicatie, of je merkt dat er iets is waardoor je geen effect hebt van het ketodieet, ga dan naar een arts, therapeut of diëtist die bekend is met het ketogeen dieet.”

Zo begin je

1. Lees je in. Probeer te begrijpen wat er in je lichaam gebeurt als je het ketodieet volgt, dus lees boeken of verdiep je online. Omdat het anders is dan andere diëten, werkt het beter als je snapt waarom je het doet – en wat het doel ervan is. Je kunt last krijgen van bepaalde verschijnselen bij die erbij horen (zie bijvoorbeeld het ervaringsverhaal van Louisette), maar dat is geen reden om in paniek te raken, zegt Louisette.
2. Maak het praktisch. Richt je keuken anders in, gooi de dingen de deur uit die je niet meer mag eten, of maak een apart kastje voor jezelf als je huisgenoten hebt die wel pasta, brood en suikers eten. Zorg ook dat je voldoende van alles in huis hebt. Zo voorkom je dat je dingen gaat eten die niet binnen het dieet passen als je een lege maag hebt.
3. Bereid je voor. Zoek nieuwe recepten: er zijn online veel ketorecepten te vinden, ook bijvoorbeeld op Facebookgroepen over het ketodieet – en in Louisettes boek Het Keto Health Plan. Maak een planning, een weekmenu en doe boodschappen. Dan heb je volgens Louisette de belangrijkste stappen gehad en ben je good to go.

Ervaringen van lezeressen

Ketogriep

Louisette: “Ik wilde dit dieet eerst zelf uitproberen voordat ik er anderen over ging adviseren. Ik had al van alles geprobeerd, maar ik had nog nooit zo’n krachtig effect gemerkt. De eerste dagen was ik snel moe, had ik spierpijn en was ik snel buiten adem. Toen ik er informatie over opzocht, bleek dit ketogriep te heten. Het had te maken met de wisseling in je verbranding. Je kunt dat oplossen door extra zouten te nemen. Het was dezelfde dag nog weg. Ik ben in 2016 begonnen en heb er met wat tussenpozen mijn leefstijl van gemaakt. Ik heb nu tomeloze energie. En als mijn man ’s avonds een film opzet, blijf ik gewoon wakker.”

Zwaarder

Monique: “Jarenlang dacht ik dat ik gezond leefde, en toch werd ik steeds zwaarder. Niemand kon verklaren waarom mijn gewicht bleef stijgen. Het voelde alsof eten de regie overnam. Na iedere maaltijd stond mijn buik gespannen. Ik kreeg energiedips waarbij ik licht in mijn hoofd werd en bang was dat ik zou flauwvallen. Op een bepaald moment besloot ik dat het zo niet langer kon. Toen mijn huisarts zei dat alles wees op insulineresistentie vielen de puzzelstukjes op hun plek. Mijn lichaam kon koolhydraten niet goed verwerken en sloeg ze meteen op. De overstap naar een ketogene leefstijl voelde als mijn laatste redmiddel. En eerlijk, ik vond het doodeng. Maar het werd rustiger in mijn hoofd en in mijn lichaam. Daarna gebeurde er meer dan ik ooit had durven hopen. In negen maanden verloor ik 25 kilo. Mijn energie ging omhoog en mijn lichaam werd sterker. Ook mijn hoofd knapte op: mijn geheugen werd beter en mijn concentratie kwam terug. Het voelde alsof iemand het licht in mijn hoofd had aangedaan. Na het afvallen stabiliseerde mijn lichaam zich. Voor mij is het een no-go om ooit nog terug te gaan. Mijn lichaam heeft me laten zien wat het nodig heeft.”

Lipoedeem

Iris: “Mijn lipoedeem werd bij toeval ontdekt. Ik had mijn hele leven gelijnd, maar mijn benen bleven altijd veel groter dan mijn bovenlichaam. Ik had al eens gehoord over ketogeen eten en besloot me erin te verdiepen. De gedachte dat ik meer vet moest gaan eten, botste met alles wat ik ooit had geleerd, maar ik zette door. Tot mijn verbazing zag mijn dochter al na een week dat mijn benen slanker leken. De zwelling nam af, ik hield minder vocht vast en mijn lijf voelde rustiger. Voor het eerst in jaren kreeg ik het gevoel dat er iets werkte. Ik ben nu negen maanden verder en heb mijn discipline geen moment verloren. Ik ben 21 kilo kwijt, maar de grootste winst is dat ik geen pijn meer heb. Ik kan weer twintig kilometer lopen zonder moeite. Ook mijn migraine is verminderd: van vier of vijf dagen per cyclus naar hoogstens één dag. Lipoedeem is zwaar. Ik zie de verhalen online en herken de pijn. Maar ik wil iedereen meegeven: probeer het eens vier weken. Haal koolhydraten uit je voeding en kijk wat er met je benen gebeurt. Wat het met je energie doet.”

Tip van de redactie: Het keto health plan

Wil je meer energie, een stabiel gewicht en een lichaam dat in balans is? In Het keto health plan laat Louisette Blikkenhorst, oprichter van het Ketogeen Instituut Nederland, zien hoe je je metabole gezondheid kunt herstellen door middel van vetverbranding.

Shop hier

Foto: Mariska Hayes – Cameriska

Meer Vriendin? Volg ons op Facebook en Instagram. Je kunt je ook aanmelden voor onze wekelijkse Vriendin nieuwsbrief.