Toeslagenmoeder Yasmin blijft strijden voor herstelbetaling: ‘Dat ik het nog altijd niet kan afsluiten maakt me moedeloos. En boos’

Toeslagenaffaire

Nog niet eens zo lang geleden was Yasmin – een van de 41.000 erkend gedupeerde ouders van de toeslagenaffaire – groot in het nieuws. Zij eiste 15.000 euro van het ministerie van Financiën; geld dat ze nog tegoed had omdat ze heel lang moest wachten op een besluit over haar bezwaar. Toen het ministerie weigerde te betalen, legde ze via een deurwaarder beslag op een bronzen beeld dat is gemaakt door kunstenaar Per Kirkeby en in de tuin van het ministerie van Binnenlandse Zaken in Den Haag staat. De rechter stelde haar in het ongelijk, maar haar actie maakte wel pijnlijk duidelijk dat het niet wil vlotten met de herstelbetalingen. Yasmin heeft er, zoals veel toeslagenouders, al een lange juridische strijd met de overheid op zitten. En nog steeds is ze dus verwikkeld in een conflict over de herstelbetaling. Zelf noemt ze het inmiddels een herstelschandaal.

Onbezorgd gezinsleven

Terug naar het begin. Bijna vijftien jaar geleden leidt Yasmin een druk maar onbezorgd gezinsleven. Samen met haar toenmalige partner, inmiddels ex-man, voedt ze drie kinderen op, ze studeert en werkt als beveiliger. Tot in 2011 een brief van de Belastingdienst alles verandert. In de brief staat dat haar kinderopvangtoeslag per direct wordt stopgezet en dat ze geld – zo’n 11.000 euro – moet terugbetalen. Daarna volgen de brieven elkaar in hoog tempo op. Ze blijkt in een systeem te zitten bij de belasting, waarbij vooringenomen wordt gehandeld door de ambtenaren.

Direct in verweer

Yasmin: “Tuurlijk ging ik direct in verweer en probeerde ik de Belastingdienst ervan te overtuigen dat er sprake was van een misverstand. Ik stuurde allerlei bewijsstukken op, maar kreeg dan een week later te horen dat die nooit ontvangen waren. Als ik ze dan hoogstpersoonlijk bracht, was er wel weer iets anders dat ontbrak. Een salarisstrookje, het contract van de kinderopvang… We kregen ook allemaal vragen: ‘Hoeveel werkt u dan? En uw partner? Klopt dat allemaal wel?’ Wat gebeurt hier, dacht ik. Staat er een vinkje achter mijn naam? Op een gegeven moment raak je door het spervuur aan vragen het overzicht kwijt. Bovendien begon onze financiële situatie uit de hand te lopen.

Lees ook Money talks: ‘Ik was slachtoffer van de toeslagenaffaire’

Netjes op orde

Wij waren altijd een gezin dat alles netjes op orde had. We betaalden rekeningen op tijd, hadden een spaarpotje voor vakanties of onverwachte gebeurtenissen zoals een kapotte wasmachine. Maar nu hadden we ineens een schuld die betaald moest worden. Frustrerend. Wij gingen vervolgens het ene gat met het andere vullen. Geld dat bedoeld was voor de huur ging naar de Belastingdienst, stroomrekeningen werden niet meer betaald. We liepen achter met van alles en nog wat. Tot we op een gegeven moment de bodem bereikten en in de schuldsanering kwamen.

Gedwongen verhuisd

We zijn twee keer gedwongen verhuisd omdat de huurlasten te hoog waren. Onze kinderen werden uit hun vertrouwde omgeving gerukt en moesten elders iets nieuws opbouwen. Je weet als ouder dat jou geen blaam treft, maar toch overkomt het je. Leg dat maar eens uit aan je kinderen. Of aan je omgeving. Mensen – ook heel dichtbij – zeiden: ‘Jullie hadden het toch goed? En nu zit je in de schuldsanering, dat moet dan toch ook deels je eigen schuld zijn. De overheid maakt geen fouten.’ Het was vechten tegen de bierkaai.”

Littekens

Ruim acht jaar nadat Yasmin ‘toeslagenouder’ werd, komt er langzaamaan wat lucht in haar leven. Ze scheidt van haar eerste man – de toeslagenaffaire legde een behoorlijke druk op haar relatie – en is schuldenvrij. Ze vindt een nieuwe liefde, krijgt met hem nog eens twee kinderen en rondt een hbo-opleiding af. Tegenwoordig werkt ze als gezins- & jeugdprofessional. Toch wis je die jaren van schuldsanering niet zomaar uit, zegt Yasmin. “Ik heb nooit iets kunnen opbouwen en daar houd je littekens aan over. Je begint weer vanaf nul.” Toevallig wordt in diezelfde periode duidelijk dat Yasmin lang niet de enige ouder is die door de manier waarop de Belastingdienst met de kinderopvangtoeslag omging in de problemen is gekomen. Renske Leijten en Pieter Omtzigt stellen er vragen over in de Tweede Kamer en de politieke gevolgen zijn enorm. In 2021 treedt Kabinet Rutte-III af en er volgen excuses voor iets wat de geschiedenisboeken ingaat als de toeslagenaffaire.

Snelle compensatie

Om de ouders tegemoet te komen, komt de overheid met een snelle compensatie. Gedupeerde ouders krijgen 30.000 euro. Ook Yasmin krijgt dit. Daarna volgt een uitgebreider onderzoek. Helaas gaan daar opnieuw allerlei dingen mis. Bij veel gedupeerden kloppen de berekeningen niet. Dat is ook het geval bij Yasmin. “Het bleek dat ik maar over drie jaren geld kon terugvorderen, terwijl ik recht had op zes jaar kinderopvangtoeslag. Ik maakte bezwaar. Net als veel andere ouders. Met als gevolg dat de wachttijden opliepen.”

Wachttijd

“Mijn zaak lag al heel lang bij de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) die verantwoordelijk is voor de afhandeling. Toen de wettelijke termijn voor behandeling was overschreden, heb ik de overheid via de rechter officieel in gebreke gesteld. De rechter verplichtte de staat toen om binnen twee weken een besluit te nemen. Zo niet, dan moest de overheid een dwangsom betalen voor honderd euro per dag met een maximum van 15.000 euro. In mijn geval liep de dwangsom op tot 15.000 euro. Hij is nooit uitbetaald en staat los van mijn bezwaar.”

Definitief afronden

In 2024 komt er een mogelijkheid voor de ouders om de zaak definitief af te ronden. Er zijn twee schaderoutes die gedupeerden kunnen doorlopen. Een ervan is met de Stichting Gelijkwaardig Herstel (SGH), opgericht door prinses Laurentien. De andere is via Commissie Werkelijke Schade (CWS), maar dat wordt door velen omschreven als een horrorscenario omdat je bij deze route alles wat je claimt van bewijsstukken moet voorzien. (Onlangs is er nog een schaderoute geopend: MijnHerstel, red.) Yasmin kiest voor de optie SGH. Hierbij wordt haar verhaal uitgebreid op papier gezet. Vervolgens kijkt een schadeanalist ernaar en met behulp van een rekenmodel komt daar een schadebedrag uit.

Schadebedrag

“Bij mij was dat 190.000 euro. Dat lijkt veel, maar het gaat om minstens een ton eigen geld, dat ik te veel heb betaald aan kinderopvang. Om dit bedrag ook daadwerkelijk terug te krijgen, moest ik een vaststellingsovereenkomst (VSO) tekenen. Tegelijkertijd liep mijn bezwaar over het aantal jaren dat ik recht had op kinderopvangtoeslag nog bij het UHT. Daar kwam uit dat ik uiteindelijk nog recht had op één extra jaar compensatie. Ik vertelde aan mijn contactpersoon bij de UHT dat ik bezig was met een VSO, zodat ik alles in één keer kon afronden en achter me kon laten. Kon ik die VSO nu wel tekenen of moest ik wachten op dat extra jaar compensatie?”

Tekenen

“Mijn contactpersoon verzekerde mij dat ik kon tekenen zonder dat dit extra jaar in gevaar kwam. Ik had recht op dat geld. Die toezegging plus berekening kreeg ik ook op papier. Helaas kwam een week later een nieuwe brief waarin stond dat de UHT mij weigerde uit te betalen omdat ik inmiddels een VSO had ondertekend en daarmee vervielen al mijn rechten op enige vorm van schadevergoeding voor de toeslagenaffaire. Ik voel me sindsdien echt opnieuw bedonderd en tegen de muur gezet door de overheid. Ze hebben me verkeerd ingelicht, niet goed op mijn rechtspositie gewezen en klemgezet.”

Onvolledige informatie

Yasmin klaagt de overheid daarna alsnog aan om dan maar de dwangsom van 15.000 euro te betalen. Die dwangsom is ooit opgelegd door een rechter en ze vindt dat die losstaat van de VSO die ze tekende. Tegen de verwachting in verliest ze de rechtszaak. “De rechter vond ook dat ik met het tekenen van de VSO al mijn rechten heb verspeeld. Ook die op het innen van de dwangsom. Bizar. Al gaat het me nog niet eens zozeer om het geld. De actie was ook vooral bedoeld als een signaal naar de politiek en de rest van Nederland dat er veel misgaat bij het herstel van het toeslagenschandaal.

Nieuw schandaal

Ondertussen is er een nieuw schandaal bijgekomen: de datakluis met daarin 64 miljoen – geheime – bestanden. Ik heb dan wel een VSO getekend, maar misschien zitten in die datakluis wel ontbrekende papieren, bewijsstukken die een heel ander licht werpen op mijn zaak. Ik voel me sowieso onvolledig geïnformeerd door de overheid vanwege die datakluis. Dat ik het nog altijd niet kan afsluiten maakt me moedeloos. En ook boos. Mij is altijd geleerd: kijk naar fouten uit het verleden en gebruik ze als les voor de toekomst. Nou, die vlieger gaat hier niet op.”

Lees ook Geja en haar gezin waren slachtoffer van de toeslagenaffaire

Overheid versus burger

“Wat ik zie, is dat de overheid bij de herstelbetalingen opnieuw alles via bureaucratische regeltjes en wetten oplost. Het is weer de overheid en de burger die tegenover elkaar staan, dat kan niet de bedoeling zijn. De uitvoeringskosten van deze hele hersteloperatie lopen in de miljarden. Nog niet eens de helft komt bij de gedupeerde ouders van het toeslagenschandaal terecht. Had iedereen een miljoen gegeven, dan was je bij wijze van spreken goedkoper uit geweest. Het steekt me ook dat we als goudzoekers worden neergezet. Ruimhartig gecompenseerd lees ik in verschillende media. Ik heb 190.000 euro gekregen, maar mijn geleden schade schat ik op ruim 450.000 euro en dan heb ik nog niet eens over gemiste inkomsten zoals pensioenopbouw.”

Civiele procedure

Yasmin gaat niet direct in hoger beroep om de dwangsom alsnog te laten uitkeren. Wel start ze een civiele procedure. “Ik heb getekend met toezeggingen die niet zijn nagekomen, bovendien ben ik na het opduiken van die datakluis waarschijnlijk onvolledig geïnformeerd. Dat moet de rechter sowieso toetsen. Ik ben niet de enige die zo’n procedure start. Net als ik, voelen meer gedupeerden zich in de maling genomen. Tussen de bedragen die verschillende toeslagenouders uitgekeerd hebben gekregen, zitten bijvoorbeeld grote verschillen. Dat komt omdat de overheid zich er op een gegeven moment mee is gaan bemoeien.

In rondjes lopen

Ook is de geleden schade vaak niet volledig meegenomen en is er überhaupt geen rekening gehouden met mogelijke gevolgen in de toekomst. Onrechtvaardig en oneerlijk. We blijven in rondjes lopen. Het is om moedeloos van te worden. Ik ben met anderen de Petitie Herziening Vaststellingovereenkomst voor gelijkwaardig herstel zonder risico voor ouders, gestart. Ruim 900 ontevreden toeslagenouders hebben die al ondertekend. Dat zegt wel iets. Het is meer dan de helft van de ouders die een VSO hebben ondertekend. En die groep groeit met de dag.

Leven weer opbouwen

Op dit moment probeer ik mijn leven weer op te bouwen, deels met het geld dat ik kreeg. Langzaamaan daalt het besef in wat ons allemaal is overkomen de afgelopen jaren. De stress, de armoede, onnodige verhuizingen, dat draai je niet meer terug. Mijn oudste kinderen kan ik nooit meer een onbezorgde jeugd geven, want die van hen is inmiddels voorbij. Tuurlijk hebben zij gevoeld dat er stress was, dat er minder kon bij ons dan bij hun vriendjes en vriendinnen. We gingen nooit op vakantie, verjaardagen werden sober gevierd en uitjes zaten er niet in.”

Kinderen

“Ik zorgde er wel voor dat mijn kinderen er altijd netjes bij liepen. Ik heb echt mijn best gedaan het thuis zo warm en gezellig mogelijk te maken. Ondanks de onrust. En toch kon ik niet voorkomen dat een van mijn kinderen nu last heeft van wat we allemaal als gezin hebben moeten doorstaan door het toeslagenschandaal. Ik hoop echt dat er een eind komt aan dit verhaal en dat alle losse eindjes worden opgelost. Ik wil rust. Maar heel eerlijk: ik heb er een hard hoofd in.”

Meer Vriendin? Volg ons op Facebook en Instagram. Je kunt je ook aanmelden voor onze wekelijkse Vriendin nieuwsbrief.