Perimenopauze: déze klachten kunnen al jaren voor je laatste menstruatie beginnen
De overgang begint niet pas als je menstruatie stopt. Jaren eerder kunnen hormonen al flink gaan schommelen, met klachten die vaak worden afgedaan als stress of drukte. Dit wil je erover weten.
3 vragen aan… de huisarts
Huisarts Emma Voogd is gespecialiseerd in de overgang en verbonden aan SoFemale, een zorgplatform voor vrouwen die hormonale schommelingen ervaren.
1. De perimenopauze, wat is dat?
“De perimenopauze is de periode vóór de menopauze. In deze jaren verandert de hormoonhuishouding geleidelijk. De hoeveelheid oestrogeen neemt af, maar niet in een rechte lijn. De hormoonspiegels schommelen juist sterk, waardoor allerlei klachten kunnen ontstaan. Pas als een vrouw twaalf maanden achter elkaar niet meer heeft gemenstrueerd, spreken we officieel van de menopauze. De menopauze is een moment en geen periode. De overgang beschrijft het hele proces.”
2. Wanneer begint de perimenopauze?
“Dat verschilt per vrouw. Gemiddeld is dat rond het veertigste levensjaar, maar sommige vrouwen merken al halverwege de dertig veranderingen, terwijl anderen pas veel later klachten krijgen. De leeftijd waarop de menopauze uiteindelijk plaatsvindt, is vaak familiair bepaald. Juist omdat deze fase geleidelijk verloopt, is ze soms moeilijk te herkennen. Veel vrouwen denken dat hun klachten horen bij een drukke baan, een gezin, mantelzorg of stress. Achteraf realiseren ze zich soms dat ze al jaren in de perimenopauze zaten. Er is dan ook geen vaste leeftijd waarop je kunt zeggen: nú begint het.”
3. Waar kunnen vrouwen op letten?
“Belangrijker is om te kijken naar veranderingen. Voel je je anders dan een paar jaar geleden? Krijg je klachten die je niet kunt verklaren? En keren die steeds terug? Dan kan het goed zijn om ook aan de perimenopauze te denken. Het is een levensfase die grote invloed kan hebben op hoe je je voelt.”
Veelvoorkomende signalen
Iedere vrouw ervaart de perimenopauze anders. De één heeft vooral lichamelijke klachten, de ander merkt juist veranderingen in stemming of concentratie. Emma Voogd: “Een van de eerste signalen is een slechtere nachtrust. Veel vrouwen worden rond drie uur ’s nachts wakker en liggen vervolgens uren naar het plafond te staren. Dat terwijl ze juist doodmoe zijn. Ook stemmingswisselingen zijn heel herkenbaar. Vrouwen vertellen dat ze een kort lontje hebben, sneller geïrriteerd zijn of emotioneler reageren dan ze van zichzelf gewend zijn. Sommigen voelen zich ineens angstiger of zien op tegen situaties die vroeger geen enkel probleem waren. Daarnaast komen concentratieproblemen vaak voor. Je loopt een kamer in en weet niet meer waarom, kunt je moeilijk focussen of hebt moeite om meerdere dingen tegelijk te doen. Deze ‘brain fog’ kan onzeker maken, zeker op het werk.”
Lichamelijke veranderingen
Ook lichamelijk kunnen er veranderingen optreden. Denk aan gewrichtspijn, stijve handen, pijnlijke schouders of heupen, vermoeidheid en opvliegers. Op zichzelf hoeven deze klachten niet direct op de perimenopauze te wijzen, maar als er meerdere tegelijk optreden, is het verstandig het totaalplaatje te bekijken. Emma Voogd gaat verder: “Misschien wel het belangrijkste signaal is dat vrouwen zeggen: ‘Ik herken mezelf niet meer.’ Je weet hoe je normaal gesproken reageert op drukte of stress. Voel je je ineens heel anders dan je gewend bent en blijven die veranderingen aanhouden, dan kan dat een aanwijzing zijn dat hormonen een rol spelen. Sommige vrouwen hebben nauwelijks last, terwijl anderen jarenlang meerdere klachten tegelijk ervaren. Juist daarom is het belangrijk om niet alleen naar één symptoom te kijken, maar naar het geheel.”
Praat met je huisarts
Veel vrouwen wachten lang voordat ze hulp zoeken. Ze schrijven hun klachten toe aan stress, een druk gezinsleven of slecht slapen en hopen dat die vanzelf overgaan. Toch is het verstandig om een afspraak met de huisarts te maken als je merkt dat je jezelf langere tijd niet meer herkent of als verschillende klachten blijven terugkomen. Emma Voogd legt uit hoe je het gesprek met je huisarts kunt voorbereiden: “Huisartsen hebben vaak maar tien minuten per consult en bespreken dan in principe één klacht. Schrijf daarom vooraf op welke klachten je hebt en hoelang ze al spelen. Zet niet alleen losse symptomen op papier, maar probeer ook de samenhang te beschrijven. Slaap je slecht, ben je vermoeid, kun je je moeilijk concentreren én ben je sneller geëmotioneerd? Juist dat totaalbeeld kan een belangrijke aanwijzing zijn. Geef tijdens het gesprek aan dat je zelf denkt dat je in de perimenopauze zit. Dat helpt de huisarts om de klachten in de juiste context te beoordelen. Voel je je niet gehoord of worden je klachten weggewuifd, dan mag je dat bespreekbaar maken. Soms helpt een tweede gesprek of een afspraak bij een andere huisarts binnen dezelfde praktijk. Het belangrijkste is dat je klachten serieus worden genomen en dat er samen wordt gekeken naar welke aanpak het beste bij jou past.”
De cijfers
De perimenopauze kan jarenlang veel impact hebben op het leven van vrouwen. Dat blijkt uit een perimenopauze-peiling van SoFemale, waaraan 3800 vrouwen in de leeftijd van 30 jaar en ouder deelnamen. Veel vrouwen ervaren klachten die vaak niet direct worden herkend als onderdeel van de perimenopauze:
• 82% ervaart vermoeidheid
• 73% heeft last van stemmingswisselingen
• 71% kan zich niet goed concentreren
• 66% heeft slaapproblemen
Klachten
Verder geeft 70% van deze vrouwen aan al langer dan twee jaar klachten te hebben. Voor meer dan de helft van de respondenten hebben deze klachten veel tot zeer veel impact op hun dagelijks leven. Driekwart van de vrouwen merkt dat hun werk hierdoor wordt beïnvloed.
Nog meer cijfers
• 58% vindt het lastig om klachten aan te kaarten op het werk
• 20% bespreekt klachten alleen informeel, met naaste collega’s
• 37% geeft aan dat er op het werk helemaal geen aandacht is voor de perimenopauze
• 15% ervaart ondersteuning op de werkvloer
Hulp zoeken
Opvallend is dat slechts 7% van de vrouwen die meededen aan deze peiling bij de huisarts of een andere specialist aanklopt voor hulp. De overgrote meerderheid gaat zelf op zoek naar informatie:
• 69% zoekt online informatie op
• 51% geeft aan moeite te hebben om de juiste informatie te vinden
Bron: Perimenopauze-peiling maart 2026, SoFemale en Teladoc Health
Behandeling is maatwerk
Emma Voogd is heel duidelijk: “Er bestaat geen standaardoplossing voor de perimenopauze. Wat voor de één goed werkt, helpt de ander misschien nauwelijks. Een gezonde leefstijl vormt de basis. Regelmatig bewegen, gezond eten, voldoende slaap en zo min mogelijk alcohol kunnen klachten verminderen. Dat betekent niet dat leefstijl alle problemen oplost, maar het kan wel helpen om je lichaam beter in balans te houden. Blijven de klachten ondanks een gezonde leefstijl bestaan of zijn ze erg heftig, dan kan hormoontherapie een optie zijn. Die behandeling vult het dalende oestrogeen gedeeltelijk aan. Hierdoor worden de hormoonschommelingen minder groot en nemen klachten zoals opvliegers, slecht slapen en stemmingswisselingen bij veel vrouwen af.”
Hormoontherapie
Ze gaat verder: “Belangrijk om te weten is dat hormoontherapie de overgang niet uitstelt. Je lichaam maakt er geen nieuwe eicellen door aan en de menopauze wordt er niet mee voorkomen. De behandeling is bedoeld om de klachten draaglijker te maken. Zie het als ondersteuning: de scherpe randjes gaan eraf, maar niet elke klacht verdwijnt volledig. Ik wil benadrukken dat hormoontherapie en leefstijl hand in hand gaan. Het is niet zo dat je een spray, pleister of tablet gebruikt en vervolgens niets meer hoeft te doen. Juist de combinatie van gezonde gewoonten en, als dat nodig is, hormonen geeft vaak het beste resultaat. Hoe dan ook: bespreek altijd samen met een arts welke behandeling in jouw situatie het meest geschikt is.”
Bio-identieke hormonen
Tegenwoordig worden bij hormoontherapie vaak bio-identieke hormonen voorgeschreven. Dit zijn hormonen die qua structuur precies hetzelfde zijn als de hormonen die je lichaam zelf aanmaakt. Dat betekent niet dat ze rechtstreeks uit de natuur komen, wat nog weleens wordt gedacht. Ook deze hormonen worden in een fabriek gemaakt. Het verschil zit in de opbouw: die is identiek aan de lichaamseigen hormonen. Bij vrouwen met overgangsklachten kunnen bio-identieke hormonen helpen om hun overgangsklachten te verminderen. Gebruik hormonen altijd onder begeleiding van een arts.
Je stelt je niet aan
Veel vrouwen proberen zich tijdens de perimenopauze groot te houden. Ze willen niemand tot last zijn en denken dat ze zich niet moeten aanstellen. Toch kan juist openheid veel begrip opleveren. Emma Voogd: “Ik vergelijk de perimenopauze vaak met een omgekeerde puberteit: ook dan zorgen hormonen voor flinke schommelingen in lichaam en emoties. Dat beeld maakt vaak meteen duidelijk waarom je soms anders reageert dan je zelf zou willen. Vertel thuis bijvoorbeeld dat je slecht hebt geslapen of dat je merkt dat je sneller geprikkeld bent. Niet als excuus, maar om elkaar beter te begrijpen. Ook op het werk kan openheid helpen.
In vertrouwen
Veel vrouwen hebben last van concentratieproblemen, vermoeidheid of opvliegers tijdens vergaderingen. Je hoeft niet meteen je hele team in te lichten, maar het kan prettig zijn om één collega, leidinggevende, HR-medewerker of bedrijfsarts in vertrouwen te nemen. Dan hoef je er niet alleen mee rond te lopen en kun je samen kijken wat helpt. Daarnaast is herkenning belangrijk. Door ervaringen uit te wisselen, ontdek je vaak dat je niet de enige bent. Dat haalt niet alleen het taboe van de overgang af, maar levert ook nog weleens praktische tips op.”
Niet alleen maar pittig
De perimenopauze kan een pittige periode zijn. Toch zien veel vrouwen achteraf ook een positieve kant. Emma Voogd legt uit: “In deze fase word je ook gedwongen om stil te staan bij jezelf. Je lichaam geeft aan dat doorgaan zoals je altijd deed, niet meer gaat. Dat kan frustrerend zijn, maar zie het als een uitnodiging om te kijken naar wat jij nodig hebt. Veel vrouwen ontdekken dat ze beter grenzen leren aangeven, minder bezig zijn met wat anderen van hen verwachten en bewuster kiezen waar ze hun tijd en energie aan besteden.”
Meer Vriendin? Volg ons op Facebook en Instagram. Je kunt je ook aanmelden voor onze wekelijkse Vriendin nieuwsbrief.
Tip van de redactie: Fuck de menopauze – wat niemand je vertelt over de overganfg
Dit boek laat zien dat de menopauze veel meer is dan opvliegers en het stoppen van de menstruatie. Wetenschapsjournalist Liesbeth Gijsel onderzoekt wat er tijdens de overgang precies in je lichaam gebeurt en rekent af met hardnekkige mythes en clichés. Een toegankelijk en geruststellend boek voor iedereen die goed voorbereid deze levensfase in wil gaan.
Lees verder in het Dossier overgang: alles wat je wilt weten over hormonen, klachten, tips van experts en persoonlijke ervaringen van andere vrouwen.
Uit andere media
Meer van Yvonne
