Fiona wil geen kinderen: ‘Het moederschap wordt nog steeds gezien als een vanzelfsprekendheid’

Net als Vriendin brengt ook Mijn Geheim de allermooiste persoonlijke verhalen, die we hier graag elke week met je willen delen.

Meer verhalen die raken? Abonneer je op Mijn Geheim!

Nooit een meisje-meisje

“Ik ben nooit een meisje-meisje geweest. Ik had één pop. Die had ik van mijn oma gekregen. De pop stond precies bij het hoekje bij mijn deur, in zo’n rieten stoeltje. Daar stond ze en daar bleef ze staan, om stof te vangen. Want ik raakte haar niet aan. Ik wilde vooral lekker buiten spelen of, later, muziek draaien. Het gevoel van vrijheid, daar hield ik van. Als ik maar gewoon mijn eigen ding kon doen. Mijn ouders hebben me nooit een bepaalde kant op geduwd, ik ‘moest’ niets.

Hunkering naar de stad

Ik groeide op in een dorp, maar vond het er eigenlijk maar een saaie bedoening. Ik hunkerde naar de stad, dáár gebeurde het allemaal. Ik was veel met muziek bezig en wilde naar concerten door heel Nederland. Gelukkig vond mijn vader dat goed. Hij ging zelfs mee naar die concerten. Of ik ging samen met een vriendin en dan sliepen we bij haar oma die in Amsterdam woonde. Op mijn zeventiende ben ik, geheel vrijwillig, het huis uitgegaan. Mensen denken dan weleens: o, zó jong het huis uit, die hang naar vrijheid en het anders doen… daar zit vast een trauma onder. Ik ben het levende bewijs dat dat niet het geval hoeft te zijn. Ik kom uit een fijn, veilig en warm gezin. Ik voelde de drang om mijn horizon te verbreden, simpelweg omdat dat in mijn karakter ligt. Sommige mensen kunnen dat goed, in een dorp blijven. Neem bijvoorbeeld mijn broer, hij woont nog steeds in de omgeving van het dorp waar we geboren zijn. Getrouwd, twee kinderen en helemaal happy. En we komen toch echt uit hetzelfde nest.”

Corona

“Ik ben in Tilburg op mezelf gaan wonen. Ik studeerde daar journalistiek. Op mijn negentiende kreeg ik mijn eerste, langer durende relatie. Of ik toen weleens aan kinderen dacht? Welnee, ben je mal, daar was ik echt totáál niet mee bezig. Ook toen ik ouder werd, zo eind twintig, begin dertig, speelde dat niet. De mensen met wie ik toen omging, hadden ook geen kinderen. Uiteindelijk begonnen een paar goede vrienden van me er wel aan. Dat was even schakelen voor me, maar wakkerde nog steeds geen kinderwens bij me aan. Dit veranderde toen corona kwam, dat was rond mijn veertigste. Plotseling deden zelfs goede vrienden met gezinnen en vrienden in relaties de deur dicht. Dat gebeurde niet eens zo bewust, maar ze vormden samen een eiland. Mensen waren veel meer op elkaar gericht.

Politiek

Ik merkte dat niet alleen in mijn eigen omgeving, maar ook in de politiek. Er werd steeds gezegd: ‘Let op de jongeren, let op de gezinnen, let op de ouders, let op de oudere mensen, zij hebben het zwaar.’ Tegen mij werd nóóit gezegd: ‘Joh Fiona, jij zonder partner en zonder kinderen hebt het misschien ook wel zwaar.’ Ik weet nog wel goed dat de vrijgezel, de single, door de politiek één keer werd aangesproken. Dat was met het advies om je vooral bij één sekspartner te houden, omdat je anders het virus misschien wel te snel zou gaan verspreiden. Ik stond echt perplex. Ik dacht: wauw, is dit nu het enige wat je over mij hebt te zeggen? Dat je je gaat bemoeien met mijn seksleven? Het lukte me steeds lastiger om de mensen die al met elkaar waren te
bereiken.

Niet aan het ‘normale’ plaatje voldoen

Toen merkte ik pas: shit, dit is de consequentie van niet aan het ‘normale’ plaatje voldoen, dit is de consequentie van geen partner hebben en geen kinderen hebben. Dan word je gewoon echt niet gezien en niet gehoord. Dit is nog steeds hoe de samenleving in elkaar zit, als een soort hiërarchie in wie er wel toe doet en wie niet. Tijdens corona is het gaan knagen. Ik dacht echt: shit, ik heb het niet goed gedaan.”

Kinderwens

“Het meest verrassende vond ik dat ik toen ook een kinderwens kreeg. Dat had ik echt níét zien aankomen, omdat ik er gewoon nooit mee bezig was geweest. Werkelijk fascinerend, waarom nu ineens wel? Ik sprak er met vrienden over en deed een vruchtbaar-heidstest. Ook heb ik aan mijn ouders gevraagd: ‘Hoe ging dat eigenlijk bij jullie? Wanneer kregen jullie een kinderwens en hoe ontwikkelde zich dat verder?’ Ik heb het ook een keer zo terloops laten vallen bij een gay koppel, goede vrienden van me. Ik heb het niet direct gevraagd, het was meer een soort hint in de zin van: goh, denken jullie weleens na over…? Tegen mijn beste vriend was ik explicieter, aan hem vroeg ik min of meer: ‘Geef me je zaad.’ Hij zei nee, het kwam hem nu niet uit. Daar ben ik wel even boos om geweest ja, we zijn beste vrienden en jou komt iets niet uit? Hij had net een nieuwe verkering, dus wilde hij dat niet onnodig ingewikkeld maken. Nu snap ik dat wel hoor, maar in het moment zelf dacht ik echt: seriously? En blijkbaar was ik er meer mee bezig dan ik zelf besefte. Iemand met wie ik toen aan het daten was, zei tegen me: ‘Het lijkt wel of je zwanger probeert te worden.’

Moederschap als vanzelfsprekendheid

Of ik nú nog een kinderwens heb? Nee. Ik haal heel veel uit mijn leven op de manier waarop ik het nu vormgeef. Uiteraard ben ik wel gaan onderzoeken waardoor die plotselinge kinderwens naar boven kwam. Nu weet ik dat mijn corona-kinderwens te maken had met het diepe verlangen weer aansluiting te vinden bij de maatschappij. Ik zou ertoe doen, ik zou weer gezien worden. Het moederschap wordt nog steeds gezien als een vanzelfsprekendheid, dat je als vrouw toch uiteindelijk wel op een gegeven moment moeder zult worden. Dat merk je ook aan de reacties als je zegt dat je geen kinderen hebt en ze ook niet wilt. Ik heb meerdere malen te horen gekregen: ‘O, wacht maar, dat komt nog wel. Dat zeg je nu, je kunt tegenwoordig óók nog halverwege de veertig kinderen krijgen, dat is heel normaal.’ En dan moet ik het weer gaan uitleggen: nee, ik wil écht geen kinderen.

Niet gehoord

Dat je niet gehoord en gerespecteerd wordt in je keuze, vind ik niet oké. De vanzelfsprekendheid van het moederschap leidt, of het nou bewust of onbewust is, tot een gevoel van uitsluiting en falen als het niet lukt. Iedere vrouw krijgt vroeg of laat met deze vraag te maken. En dan bedoel ik niet zozeer met vrienden, maar in het maatschappelijke domein. Heel vaak als we elkaar leren kennen, is dat automatisch de manier om het gesprek te starten. Daar kan ik me zo over opwinden.

Niet-moeders in de media

Het frappante vind ik dat de niet-moeders in de media ook geen onderwerp zijn. Het gaat over twijfelmoeders, alleen-staande moeders, over moeders van ik-weet-niet-hoeveel kinderen, maar de niet-moeders? Daar hoor je niks over. Dat terwijl de realiteit aan het veranderen is. Steeds minder vrouwen krijgen kinderen en dat aantal groeit nog steeds. Je ziet het overal om je heen. Hoe kan het dan toch dat dat oude verhaal wél dominant blijft? Ik denk dat we ons daar bewust van mogen worden, dat we vastzitten in dat oude verhaal. Bijvoorbeeld door meer bewustzijn te creëren. Voor de meeste mensen is kinderen krijgen zo normaal, dat ze niet eens doorhebben dat ze dit doen.

Stel open vragen

En ten tweede, als we met elkaar in contact komen: stel open vragen. Dan heb ik een andere manier om me voor te stellen. Ik hoop ook dat mensen met een andere stem die stemmen gaan toevoegen aan het grotere verhaal van onze samenleving. Dat je vooral als niet-moeder wél uit die stilte stapt. Want dat is wat er gebeurt, je wordt stil. Ik ervaar dat zelf ook. En die stilte wordt al gauw ingevuld door anderen met het label ‘zielig’ of ‘daar zal wel iets mee zijn’. Sowieso is het best een gekke vraag toch: ‘Heb je kinderen?’ Dat mogen meer mensen beseffen dan alleen de niet-moeders. Want het kan natuurlijk ook een heel pijnlijke vraag zijn, als het niet vrijwillig is bijvoorbeeld.”

Ontzettend eenzaam

“Tijdens corona voelde ik me dus ontzettend eenzaam. Ik ben naar de huisarts gegaan en kreeg daar de diagnose ‘ongespecificeerde depressieve stoornis’. Er werd me aangeraden om in therapie te gaan. Dat heb ik gedaan, maar al snel merkte ik dat de therapiesetting niks voor mij was. Uiteindelijk ben ik naar een humanistisch geestelijk verzorger gegaan. Deze gesprekken worden niet benaderd als therapie, maar meer vanuit de hoek om samen levensvragen te onderzoeken. Een humanistisch geestelijk verzorger zal je ook niet per se oplossingen aanbieden. Hij bevraagt je vooral, zodat je je bewust wordt van wat voor jou belangrijk is in het leven.

Vooral een leven buiten

Een van de dingen waar wij op uitkwamen, is dat mijn leven zich vooral buiten afspeelt. Ik heb geen partner of kinderen, ik heb een netwerk. En met dat netwerk kom ik graag samen in cafés, theaters en musea. Net wat met corona niet kon. Een netwerk. Het was alsof er een lampje aanging in mijn hoofd. Dat is precies wat het is. Ik heb ontzettend veel lieve mensen om me heen, zij zijn mijn netwerk. Ik voel me gedragen door dat netwerk. Voor mij was mijn culturele leven misschien nog wel belangrijker dan voor mensen met een gezin. Dat was míjn leven. Dit inzicht heeft me veel rust gegeven. Ik waardeer nu nog meer de close verbindingen om me heen.

Kinderfeestjes

Wat ik zou doen als ik nog een keer in zo’n situatie terecht zou komen? Ik zal vast weer mijn culturele leven missen, maar ik denk wel dat ik dan mijn vrienden op een andere manier zou proberen te blijven betrekken bij mijn leven. Sowieso ben ik me meer open gaan stellen voor de gezinnen van vrienden. Een vriendin is niet alleen mijn vriendin, ze is óók moeder. Dat is onderdeel van haar leven. En omdat zij onderdeel is van mijn leven, wil ik die kant van haar ook zien. Ik vraag bijvoorbeeld of ik wél kan worden uitgenodigd voor kinderfeestjes. Vaak wordt namelijk van je verwacht als niet-moeder, dat je dat maar niks vindt. En inderdaad, soms is het niet de allerleukste plek om te zijn. Maar aan de andere kant ook weer wel, je kunt ook weer weg als je het zat bent. Ik vind het waardevol om ook dit soort dingen mee te beleven en te ervaren wat die kant van het leven is. Ik hoef echt niet overal bij te zijn, maar vind het wel belangrijk om het open te houden.”

Zo veel liefde

“Ondanks dat het spannend is om je uit te spreken, merk ik nog steeds dat het echt kan helpen. In je vriendschappen, het contact met de mensen om je heen of op je werk. Het kan je contacten enorm verdiepen. En dat hoeft niet een boek te worden, doe het op jouw manier. Iets kleins kan al genoeg zijn. Bij mijn boekpresentatie kwamen zestig mensen uit mijn netwerk. Van mensen die hebben nagedacht over een titel of de cover van mijn boek, tot moeders, mijn trainer, mijn kapper en mijn pottenbakker-docent. Toen zag ik pas hoe megagroot mijn netwerk eigenlijk is. Iedereen doet op een bepaalde manier mee, omdat ik daar een band mee heb die voor mij speciaal is.

Kracht van het netwerk

Tussen die zestig mensen dacht ik: kijk, hier ben ik dan als niet-moeder zonder relatie, te midden van al deze fantastische mensen. Jullie hebben mij met elkaar gemeen, maar onderling delen we ook iets. Wij zijn dat netwerk en daar zit de kracht. Afgelopen zondag mocht ik spreken in de kerk over het niet-moederschap. Ik vond dat megaspannend, de hele dienst ging over mijn boek. Het was die dag enorm aan het sneeuwen. Maar ondanks het slechte weer kwamen er toch zes vrienden. Na de dienst gingen we lekker lunchen en wijntjes drinken. We hebben de hele middag samen gezellig gezeten. Toen dacht ik: dit is het, nu ervaar ik zo veel liefde. Mijn netwerk… daar doe ik het voor.”

Tip van de redactie: Niet moeder van Fiona Fortuin

Wat betekent het om vrouw te zijn zonder kinderen, in een samenleving waar moederschap de norm is? In dit boek laat Fiona Fortuin zien hoe diep die norm verankerd is – in taal, beleid en in het alledaagse leven – en wat dit betekent voor wie niet in dat plaatje past.

Shop hier

Geraakt door dit verhaal? Word abonnee van Mijn Geheim en ontvang nog meer échte verhalen in je brievenbus!