Doxing: Dit kan je doen wanneer je privégegevens viraal gaan

Doxing betekent dat iemand jouw privégegevens online openbaar maakt, zonder jouw toestemming. Denk aan je adres, telefoonnummer, school, werk, foto’s bij huis of socialmedia-accounts. Vaak gebeurt dat niet per ongeluk, maar met de bedoeling iemand bang te maken, onder druk te zetten of schade toe te brengen. En juist omdat alles online zo snel gaat, kan zoiets ineens groot voelen.

Doxing

Bij doxing worden persoonlijke gegevens letterlijk ‘naar buiten gegooid’. Soms sluipend, bijvoorbeeld wanneer iemand een schoolnaam of sportclub noemt in een comment. Soms heel direct, met een adres of telefoonnummer in een openbaar bericht. Het kan iedereen overkomen.

Bij volwassenen zie je het vaak na online ruzies, bij datingconflicten of wanneer iemand zichtbaar is in zijn werk. Bij kinderen en jongeren ontstaat het vaker vanuit pesten, groepsdruk of gaming communities. Een ruzie die offline misschien klein zou blijven, kan online in no time uit de hand lopen, zeker als screenshots en privé-info worden doorgestuurd in groepsapps.

De eerste signalen

Doxing kondigt zich zelden netjes aan. Meestal begint het met een vaag gevoel dat er iets niet klopt. Een berichtje van een onbekende. Iemand die ineens weet naar welke school je kind gaat. Of screenshots die rondgaan terwijl niemand precies weet waar ze vandaan komen. Soms krijgt je kind dreigende DM’s, soms wordt een account overgenomen of ontstaat er ineens angst om naar school te gaan. Dat zijn geen ‘puberdrama’s’, maar signalen die je serieus mag nemen. Vertrouw op dat onderbuikgevoel, dat zit er niet voor niets.

Wat het extra ingewikkeld maakt: kinderen zijn online vaak kwetsbaarder dan ze zelf doorhebben. Niet omdat ze roekeloos zijn, maar omdat ze opgroeien in een wereld waarin delen de standaard is. Een locatie die automatisch meeloopt, een schoolnaam in een bio, een vaste gebruikersnaam die overal terugkomt: het lijken losse puzzelstukjes, maar samen vertellen ze ineens een heel verhaal. Daarbij hebben kinderen en jongeren soms minder zicht op wat nu echt openbaar is en wie er allemaal meekijkt.

De eerste stappen

Als je vermoedt dat er sprake is van doxing, is het belangrijkste om eerst even te vertragen. Geen paniek, geen snelle schoonmaakactie. Wat je wel wilt doen, is vastleggen wat er gebeurt.

Maak screenshots van berichten, posts en profielen, inclusief datum en tijd. Bewaar gebruikersnamen, links en chatgesprekken. Dat voelt misschien overdreven, maar later ben je hier blij mee, bijvoorbeeld bij meldingen of als je hulp inschakelt. Praat ondertussen met je kind. Benoem duidelijk dat dit niet hun schuld is en dat jullie het samen aanpakken. Alleen dat al haalt vaak een stuk spanning weg.

Zet de digitale deur op slot

Daarna is het tijd om de boel digitaal even dicht te trekken. Zie het als de deur op slot doen als je ’s avonds naar bed gaat, niet uit angst, maar uit gezond verstand.

Zet socialmedia-accounts tijdelijk op privé, schakel locatie en check-ins uit en beperk wie iemand kan taggen of noemen. Verander wachtwoorden en zet tweestapsverificatie aan. Kijk ook kritisch naar bio’s: staat daar een telefoonnummer, adres of school vermeld? Haal het weg. Hoe minder losse lijntjes, hoe minder aanknopingspunten voor anderen.

Offline halen – maak een melding

Als informatie eenmaal online staat, voelt het soms alsof je achter de feiten aanloopt. Toch kun je meer doen dan je denkt. Meld berichten en accounts via de meldknoppen van het platform. Kies daarbij voor privacy- of intimidatieschendingen.

Staat de informatie op een website? Dan kun je de beheerder of host vragen om verwijdering. En duikt het op in Google? Goed om te weten: iets uit Google laten halen betekent niet automatisch dat het van internet weg is. De bron moet eerst verdwijnen, daarna pas de zoekresultaten.

Wanneer schakel je school, politie of andere hulp in?

Soms is zelf oplossen niet genoeg, en dat is oké. Als er sprake is van bedreiging, chantage of stalking, is het verstandig om contact op te nemen met de politie. Raakt het de schoolomgeving, dan hoort de mentor of veiligheidscoördinator dit te weten. En bij identiteitsmisbruik of financiële schade is het belangrijk om meteen banken en providers te informeren.

Hulp inschakelen is geen teken van falen, maar van zorg.

Wat je vooral níét hoeft te doen (en waarom)

In stressvolle situaties is de neiging groot om alles meteen te verwijderen of publiek de strijd aan te gaan. Begrijpelijk, maar vaak niet helpend. Door alles te wissen raak je bewijs kwijt. Door publiekelijk te reageren kan een situatie juist escaleren.

Ook hoeft je kind het niet alleen op te lossen of zich te verdedigen tegenover ‘het internet’. Dat is een strijd die niemand wint.

Voorkomen is fijn: simpele afspraken voor thuis en op school

Je kunt doxing niet altijd voorkomen, maar je kunt de kans wel kleiner maken. Door samen afspraken te maken over wat wel en niet online hoeft. Door oude accounts op te schonen, privacy-instellingen af en toe te checken en gamertags niet overal te hergebruiken.

Maak er geen controle-moment van, maar een normaal gesprek. Online veiligheid hoort net zo bij opvoeden als leren fietsen.

Stappenplan om te bewaren (voor jou én je kind)

Heb jij het gevoel dat doxing gaande is? Dan heeft Vriendin een kort stappenplan voor je samengesteld:

• Screenshots maken met datum en tijd
• Gebruikersnamen, links en chats bewaren
• Accounts op privé zetten
• Locatie en tags uitschakelen
• Wachtwoorden wijzigen en 2FA aanzetten
• Privé-informatie uit bio’s verwijderen
• Melden bij platform of website
• School of politie inschakelen als dat nodig is

Bewaar dit stappenplan of pak het erbij wanneer je met doxing te maken krijgt. Je hoopt ‘m nooit nodig te hebben, maar het is geruststellend om te weten dat hij er is.

Beeld: Getty Images

Meer Vriendin? Volg ons op Facebook en Instagram. Je kunt je ook aanmelden voor onze wekelijkse Vriendin nieuwsbrief.