Seks, schaamte en soa’s: waarom we er juist nu vaker over moeten praten
Soa’s waarvan je dacht dat ze op hun retour waren, komen weer vaker voor. Gonorroe en syfilis duiken in Nederland steeds vaker op, ook bij vrouwen die zichzelf helemaal niet als ‘risicogroep’ zien. En toch blijft het een onderwerp waar veel vrouwen liever over zwijgen. Precies dat zwijgen maakt het probleem groter dan het hoeft te zijn.
De cijfers laten een duidelijke stijging zien
De getallen zijn duidelijker dan veel mensen denken. In 2024 stelden de Centra Seksuele Gezondheid 13.952 keer gonorroe vast, vrijwel evenveel als in 2023 (13.853). Die aantallen liggen flink hoger dan een paar jaar eerder: in 2023 ging het om 31 procent meer gonorroe-diagnoses dan in 2022. Bij syfilis steeg het aantal diagnoses naar 1.798 in 2024, tegen 1.693 een jaar eerder.
En de stijging gaat door. In de eerste helft van 2025 nam het aantal gonorroe-diagnoses met bijna 7 procent toe en syfilis zelfs met 13 procent, vergeleken met dezelfde periode een jaar eerder.
Wat opvalt: het zijn allang niet meer alleen de groepen waar je het misschien van zou verwachten. De stijging van gonorroe valt vooral op bij jonge vrouwen en jonge heteroseksuele mannen onder de 25 jaar. Bij jonge vrouwen onder de 25 steeg het gonorroe-vindpercentage van 2,3 procent naar 4,7 procent in de eerste helft van 2025.
Waarom praten we er zo weinig over?
Een soa voelt voor veel vrouwen nog altijd als iets om je voor te schamen. Alsof het iets zegt over wie je bent, of over hoe je leeft. Maar een soa zegt niets over je karakter. Het zegt alleen dat je seks hebt gehad, en dat doet vrijwel iedereen.
Het lastige is dat schaamte precies de verkeerde reactie uitlokt. Wie zich schaamt, stelt een test uit. En wie een test uitstelt, loopt langer rond met een mogelijke infectie zonder het te weten. Juist gonorroe en syfilis geven lang niet altijd klachten. Je kunt je topfit voelen en toch besmet zijn. Zwijgen lost dus niets op. Het verschuift het probleem alleen naar later, vaak naar het moment dat behandeling ingewikkelder is.
Daar komt bij dat de stap naar de huisarts of GGD voor veel vrouwen groot voelt. Niet omdat de zorg niet goed is, maar omdat het persoonlijk voelt. De gedachte ‘straks zit er iemand in de wachtkamer die ik ken’ is voor sommigen al genoeg om het bezoek maar uit te stellen.
Hoe doorbreek je die stilte?
Het begint met het normaal maken van het gesprek. Een soa-test hoort net zo gewoon te zijn als een uitstrijkje of een controle bij de tandarts: iets wat je regelt omdat je goed voor jezelf zorgt.
Praat erover met je partner of een goede vriendin. Je zult merken dat je lang niet de enige bent met vragen of twijfels. En weet dat je niet per se langs een wachtkamer hoeft. Inmiddels kun je je ook volledig anoniem en vanuit huis laten testen. Bij een online soa-kliniek als Soapoli-online, actief sinds 2012 en opgezet door soa-verpleegkundige Marlous Lasschuyt, bestel je een betrouwbare thuistest die discreet op de mat valt. Je neemt de test zelf af, stuurt hem naar een gecertificeerd laboratorium en bekijkt je uitslag online. Geen afspraak, geen wachtkamer, en als het nodig is persoonlijk advies van een verpleegkundige op afstand.
De betrouwbaarheid van zo’n thuistest is vergelijkbaar met die van de huisarts of GGD, mits je de instructies goed volgt. Het verschil zit hem vooral in het gemak en de privacy, en daarmee in de drempel die wegvalt om het überhaupt te doen.
Wanneer is testen verstandig?
Je hoeft geen klachten te hebben om een test te overwegen. Een paar momenten waarop het sowieso slim is:
- Na onbeschermde seks met een nieuwe of wisselende partner.
- Aan het begin van een nieuwe relatie, samen met je partner, voor de gerustheid.
- Als een eerdere partner laat weten dat hij of zij een soa heeft.
- Bij klachten zoals afscheiding, jeuk, pijn bij het plassen of onverklaarbare vermoeidheid (al ontbreken die vaak juist).
Twijfel je welke test bij jouw situatie past? Een online testwijzer, zoals die van Soapoli-online, helpt je in een paar vragen op weg. Zekerheid is uiteindelijk een stuk prettiger dan blijven piekeren.
Goed voor jezelf zorgen is niet eng, het is sterk
De stijging van gonorroe en syfilis is geen reden voor paniek, maar wel een goede aanleiding om het taboe een beetje af te breken. Een soa-test is geen bekentenis. Het is een vorm van zelfzorg, net zo vanzelfsprekend als je gezondheid op andere vlakken serieus nemen.
Hoe gewoner we het maken om erover te praten en het te regelen, hoe minder vrouwen onnodig lang met onzekerheid blijven rondlopen. En dat begint soms bij iets kleins: een eerlijk gesprek, of een test die je gewoon vanuit je eigen huis regelt.
Dit artikel is een partnerbijdrage.
Uit andere media
