Irma is al meer dan 42 jaar kraamverzorgster: ‘De sfeer net na een bevalling is magisch’

Irma: “Samen met mijn ouders, oudere zus en broers woonde ik op een boerderij in Friesland. Ik speelde graag met mijn babypop en poppenhuis en als het zo uitkwam hielp ik met de dieren op het erf. Ik zag hoe mijn vader kalfjes ter wereld bracht en assisteerde hem soms. Het leven was goed en eenvoudig. Toen mijn moeders buik almaar dikker werd, kwam ik erachter dat ze een baby kreeg. Een paar maanden later was mijn babybroertje Henk er al. Ik was zeven jaar oud en stapelgek op hem. Met Henks komst kwam er ook een baakster op de boerderij. De baakster – tegenwoordig zouden we haar kraamverzorgster noemen –  logeerde tien dagen bij ons om voor mijn moeder, baby Henk en ons gezin te zorgen. Die vrouw moet een grote indruk op me hebben gemaakt, want toen ze weg was, had ik heel helder voor ogen wat ik later wilde worden: kraamverzorgster.Gelukkig slaagde ik voor de psychologische test die nodig was om de kraamopleiding te volgen. Op mijn negentiende draaide ik als stagiaire al volwaardig in de kraamgezinnen mee. Destijds hielden kraamvrouwen meer rust. Ze lagen veel op bed, waar ze door de kraamverzorgster werden gewassen en verzorgd. Baby’s lagen meer in hun eigen bedje en werden minder opgepakt en geknuffeld omdat men dacht dat je ze daarmee te veel zou verwennen. Grote onzin natuurlijk, maar je moet bedenken dat het toen een heel andere tijd was. Vaders hielden zich nauwelijks met de baby bezig. Zorgen voor de kinderen was een vrouwenaangelegenheid. Tussen de middag maakte ik een warme maaltijd voor het gezin en smeerde ik boterhammen voor de man zodat hij ’s avonds niet hoefde te koken.”

Betrokken vaders
“Ondanks mijn jonge leeftijd was ik niet onzeker. Als kraamverzorgster was je een autoriteit. Je bepaalde het programma voor die dag en het gezin vertrouwde erop dat dit goed was. Tegenwoordig is kramen meer maatwerk. Natuurlijk verzorg je de baby en help je het gezin op weg, maar je bent je meer bewust dat ieder anders is en andere wensen heeft. Ik ga nu veel meer in gesprek met ouders. Wat willen zij? Vaders zijn, anders dan vroeger, erg betrokken. Door het vaderschapsverlof zijn ze in de kraamweek vaak thuis om voor hun kind te zorgen. Het blijft bijzonder om bij zo veel gezinnen met verschillende culturen achter de voordeur te komen in zo’n intieme fase. In die zin is dit beroep echt uniek. Als kraamverzorgster assisteer je de verloskundige ook bij thuisbevallingen. Inmiddels ben ik de tel kwijt van de geboortes waar ik heb geholpen, maar ze waren allemaal indrukwekkend. Een vrouwenlichaam heeft onnoemelijk veel kracht en kan veel pijn doorstaan. En het brengt nieuw leven voort. Dat maakt nederig. Als een kindje naar adem hapt, huilt en zijn ogen opent, lijkt de wereld een beetje te veranderen. Een man en vrouw zijn ineens vader en moeder. Ze zijn niet meer alleen geliefden, maar ook ouders. En als ze al kinderen hebben, worden die grote broer of zus. Nieuwe relaties ontstaan, familiebanden worden versterkt en dat alles binnen een paar seconden. De sfeer die in het eerste uur na een bevalling in huis hangt is magisch. Tegenwoordig kraam ik ook bij homostellen die een kindje krijgen. Voor mij maakt het niet uit hoe een gezin eruitziet. Zolang er liefde is, is het goed.Eigenlijk heeft een baby niet meer nodig dan voeding, rust en heel veel liefde. Het allerfijnste plekje voor een kindje is in de armen van mensen die van hem houden. Natuurlijk is het krijgen van een baby niet alleen maar een roze wolk. Nadat de baby geboren is, duurt het soms wel drie dagen voordat de borstvoeding op gang komt. De baby moet leren drinken, ook als het kindje kunstvoeding krijgt. De spanningen van de bevalling, de gebroken nachten, de zorgen rond de voeding, het is niet vreemd als het ouders soms te veel wordt. Veel ouders zijn onzeker of ze het wel goed doen. Ook dat hoort erbij. Moeders kunnen door de hormonale schommelingen overvallen worden door de welbekende kraamtranen. Ik zie het als mijn taak om ouders het vertrouwen te geven dat ze zelf voor hun baby kunnen zorgen. Als ik na acht dagen wegga, is dat goed. We hebben het fijn gehad samen, maar het gezin is er ook aan toe om met elkaar te zijn zonder hulp. Bij het afscheid nemen, zeg ik vaak tegen de ouders: ‘Luister naar je hart, want dat klopt’.”

Vertrouwen op gevoel
“Het is echt waar: niemand kent een kindje beter dan zijn of haar eigen ouders. Vaders en moeders moeten op hun gevoel durven vertrouwen. Ook dat moet groeien. Het is een misvatting dat wanneer je een kind krijgt, je automatisch weet wat je te doen staat. Voor mij was het een totaal nieuwe ervaring toen ik zelf moeder werd van drie prachtige dochters: Yvonne, Moniek en Mariëlle zijn inmiddels 40, 37 en 34. Het was best vreemd toen ik na de komst van mijn oudste ervaarde dat ook ik soms onzeker was. Als kraamverzorgster had ik veel baby’s verzorgd, maar toen ik zelf een baby kreeg, wilde ik het zo graag zo goed doen.Aanvankelijk dacht ik dat ik met het werk zou stoppen toen ik moeder werd, maar op het kraambureau was het druk. Toen me gevraagd werd om bij te springen in de weekenden, twijfelde ik geen moment. Mijn werk is mijn hobby. Het geeft me energie. Mijn man Yme wist dit en heeft dit nooit een probleem gevonden. Hij was een heel liefdevolle vader die graag voor de kinderen zorgde. We waren heel gelukkig met ons mooie gezin. Vaak stond er in onze woonkamer wel een bos bloemen van ouders die me bedankten voor mijn hulp. Ons prikbord hing vol lieve kaartjes. Als je in de kraamzorg werkt, ben je bezig met nieuw leven. Dat heeft iets feestelijks en zorgt voor een bijzondere dynamiek, ook in je eigen leven.Door mijn werk weet ik dat ieder mens de wereld kleurt met zijn of haar aanwezigheid en dat mensen kwetsbaar zijn. Het gebeurt gelukkig niet vaak, maar baby’s kunnen ziek of met een handicap ter wereld komen. Maar ook dan is de kraamperiode een speciale tijd. Ieder kind is waardevol. Dat is geen zoet cliché, maar de realiteit. Juist in gezinnen die geconfronteerd worden met onnoemelijk veel uitdagingen is er ook oneindig veel liefde. En door die liefde zijn ouders tot veel in staat.Als ouders een stil geboren kindje krijgen, komen ze in een zeer intensieve en drukke tijd terecht. Ze zijn ouders geworden, maar ze moeten tegelijkertijd het afscheid van hun kind regelen. Dat is bijna niet met elkaar te verenigen, maar toch doen ze het. Ik heb altijd ontzettend veel respect voor hun onuitputtelijke kracht en liefde. Waar ik kan, probeer ik ze te ondersteunen. Eten ze voldoende, rusten ze genoeg, kan ik het bezoek opvangen?  Willen ze even bij hun kindje zijn en kan ik ze hierbij helpen? Ik probeer af te tasten waar hun behoeften liggen. Ik vind het fijn om er voor anderen te zijn. De moeder van een stil geboren baby is ook kraamvrouw. Ze heeft lichamelijke zorg nodig, wat ik graag geef. Dit werk wordt me nooit te veel. Op kantoor van KraamZus, de organisatie waar ik werk, komen mijn collega’s regelmatig bij elkaar voor overleg. We hebben het dan over praktische zaken, maar er is ook aandacht voor onze eigen emoties en hoe we een zo goed mogelijke professional kunnen zijn.”

Kleinkinderen
“Als ik kraam bij ouders die ik als baby heb verzorgd, word ik me ervan bewust dat ik zo lang in het vak zit. Hun ouders zag ik vader en moeder én opa en oma worden. Grootouder worden is ook een mijlpaal, weet ik uit ervaring. Zielsblij waren Yme en ik toen onze oudste dochter Yvonne in verwachting was. En toen onze kleinzoon Jort geboren was, heb ik bij Yvonne en haar man gekraamd. Dat was bijzonder. Zodra ik mijn uniform aantrok, was ik in functie. En wanneer ik het uitdeed, transformeerde ik in een supertrotse oma. Toen Jort vijf dagen oud was, werd ik vijftig. In de voortuin had mijn gezin een groot spandoek opgehangen om me te feliciteren. De hele dag aten we taart.Inmiddels is Jort alweer 12 en heeft hij ook een zusje, Anouk. Na haar geboorte was er zo veel geluk en nieuw leven in onze familie. Het contrast kon niet groter toen negen jaar geleden bij Yme kanker werd geconstateerd en duidelijk was dat hij niet beter kon worden. Wat waren we verdrietig en uit het veld geslagen. Het was Ymes wens dat onze middelste dochter, Moniek, ook moeder mocht worden. Dit wilde ze zo graag. Toen Moniek in verwachting was, keek hij ontzettend uit naar de komst van ons derde kleinkind. Hij wilde niet weten welk geslacht het kindje had. ’Als het maar gezond is’, zei hij. Helaas maakte Yme de geboorte net niet mee. Jilke werd geboren op de dag van Ymes crematie. De situatie was hartverscheurend. Mijn dochter was zielsblij en intens verdrietig, maar voor beide emoties was geen ruimte. Het was een enorme troost dat mijn dierbare vriendin en collega Janny bij Moniek kraamde. Ik kon er niet voor mijn dochter en haar gezin zijn zoals ik wilde, maar ik wist dat ze in goede handen waren. Nadat Yme overleed, werkte ik acht maanden niet. Omdat ik graag bezig ben, hielp ik mee op het regiokantoor. Ik pakte cadeautjes in en deed licht administratief werk. Mijn kinderen en kleinkinderen sleepten me door de periode heen. Vaak ging ik bij Jilke kijken. Ik voelde me altijd wat beter als ik zag dat hij een blije baby was. Inmiddels gaat het goed met me. Ik heb een lieve partner naast me met wie ik van het leven geniet. Het leven blijft me verbazen. Drie jaar geleden mocht ik kramen op een wel heel bijzonder adres: bij Moniek en haar man. Jilke had een zusje gekregen, Anna! De dag dat mijn oudste kleindochter Anouk kwam helpen, werd onvergetelijk. Samen deden we Anna in bad, terwijl Jilke trots toekeek.Ik hoop met heel mijn hart dat mensen voor dit mooie beroep kiezen. De arbeidskrapte is overal voelbaar. Ook binnen de kraamzorg zijn veel mensen nodig. Jongeren, maar ook herintreders die houden van mensen en baby’s verzorgen gaan een mooie carrière tegemoet als ze kraamverzorgster worden. Al 42 jaar doe ik mijn werk met heel veel plezier. Hoeveel baby’s ik ook heb verzorgd, het verveelt nooit. Aan stoppen wil en kan ik niet denken.”

Foto: privébeeld

Meer Vriendin? Volg ons op Facebook en Instagram. Je kunt je ook aanmelden voor onze wekelijkse Vriendin nieuwsbrief.