Ellies familie is hopeloos politiek verdeeld: ‘Verjaardagen vieren we nu apart’

Ellie: “Vorige week vierde ik mijn verjaardag. Ik werd gewoon 41, niets bijzonders, toch duurde het feest van elf uur in de ochtend tot negen uur ’s avonds. Best lang en ik kan niet zeggen dat ik vrijwillig zo’n marathonviering doe, maar er is geen andere optie meer. Ook al ben ik urenlang in de weer en moet ik daarna nog opruimen, toch heb ik veel minder stress wanneer ik het zo doe. Want de reden dat het zo lang duurt, is dat ik mijn familie in drie delen moet ontvangen: mijn oma om elf uur, mijn ouders om één uur en mijn broer en schoonzus om vijf uur. Mijn verjaardag helemaal niet meer vieren zou ik heerlijk vinden, maar dat leidt tot nog grotere toestanden dus dat doe ik niet. En de verjaardagen van de kinderen niet vieren is voor mij geen optie, dus moet het maar zo. Dat het zover heeft moeten komen, is iets wat me verdrietig kan maken. Dat ik geen oplossing zie ook. Maar het is toch, ondanks alle nadelen, de makkelijkste weg.”

Politiek geëngageerd

“De reden is eigenlijk te erg voor woorden: politiek. Mijn familie is, op z’n zachtst gezegd, nogal politiek geëngageerd. Mijn oma heeft weinig aansporing nodig om te vertellen over de jaren zeventig, toen ze op de barricaden ging tegen van alles en nog wat. Inmiddels is ze een rechtgeaarde D66-stemmer en wie niet op ‘haar’ partij stemt, hoeft niet op haar goedkeuring te rekenen – bij de laatste verkiezingen vierde ze de overwinning alsof ze die persoonlijk had behaald. Ze is wel een beetje een D66-er van de oude stempel, meer van toen de partij werd opgericht als vernieuwer van de democratie. Hans van Mierlo was haar grote held, met Rob Jetten heeft ze wat minder op, maar nog steeds is hij ‘haar’ leider en moet je niet aan hem komen. ‘Die anderen’, zoals zij de lijsttrekkers van alle andere partijen noemt, doen in haar ogen maar weinig goed. De links, te rechts, te gelovig, oliedom, te radicaal, geen enkel gevoel voor realiteit – ze kunnen allemaal op stevige kritiek rekenen. Zeker Wilders kan in haar ogen maar weinig goed doen. En dat is een probleem, want die is bij een ander deel van de familie weer zeer populair.

Maar eerst mijn broer en zijn vrouw. Die zijn heel erg links. Ze leven zelfvoorzienend, zijn tegen grote bedrijven en consumptie en zijn van mening dat de wereld er beter van wordt als alle inkomensgelijkheid de wereld uit is. Een basisinkomen, dat is wat we nodig hebben, plus de natuur altijd op één. Gek genoeg was mijn broer vroeger lid van de VVD, tot hij student-af was en zijn vrouw ontmoette. Het standpunt dat ze nu hebben, was toen al haar standpunt en hij is daar volledig in mee gegaan. Mij maakt het allemaal niet uit, iedereen mag z’n eigen mening hebben en al verander je honderd keer wat je vindt, ik vind het prima. Maar mijn ouders hebben een duidelijke mening over de opvattingen van mijn broer en zijn vrouw, en vooral zij moet het ontgelden. Ze hebben lang geroepen dat zij hem allerlei dingen heeft ‘aangepraat’, alsof mijn broer zelf geen mening kan vormen. Inmiddels doen ze dat niet meer, maar zodra ze ergens een opening zien, bestrijden ze alles wat mijn broer en schoonzus zeggen met veel vuur. Dat dat de sfeer onderuit haalt of zelfs ruzie veroorzaakt, maakt hen daarbij niet uit.

Stevig in hun standpunten

Dan mijn ouders zelf. Ze waren altijd al stevig in hun standpunten. Ik herinner me van vroeger politieke discussies met ooms en tantes die niet mild waren. Mijn vader is verwarmingsmonteur, mijn moeder werkt in de zorg, maar als je ze hoort praten, zou je denken dat ze allebei jarenlange ervaring als minister hebben. Overal hebben ze verstand van, ze weten echt precies hoe de grote kwesties – zoals woningnood, stikstof, hoge zorgkosten of migratie – aangepakt moeten worden. Hun grote held bij alles is Geert Wilders, al sinds de oprichting van de PVV. Wat er ook allemaal is gebeurd en wat hij wel of niet voor elkaar heeft gekregen in de vorige kabinetsperiode, het maakt mijn ouders niet uit. Hij is en blijft de man die het volgens hen voor het zeggen zou moeten hebben en als alle anderen dan gewoon even meewerken en niet, zoals nu, hem proberen onderuit te halen – hun woorden uiteraard – dan komt het land er heel anders en veel beter uit te zien. Je begrijpt, de opvattingen van mijn oma, broer en ouders liggen zo ver uit elkaar, die gaan het nooit met elkaar eens worden.”

Uit elkaar houden

“Ik herinner me niet precies waarom het veranderde van goede discussies in altijd gedoe. Een jaar of vijf geleden konden mijn oma, ouders en broer nog wel een enigszins normaal gesprek voeren. Niets mis met een debat, immers. De toon was toen pittig, maar respectvol. Ikzelf had af en toe wel moeite om niet te roepen, vooral tegen mijn ouders, dat ze hun zogenaamde informatie niet alleen van Facebook moeten halen, want ik hoorde van alles dat niet klopte. Maar ik ben van het poldermodel en kan goed mijn mond houden. Een duidelijke politieke opvatting heb ik ook niet. Bij de afgelopen verkiezingen stemde ik CDA, de keer ervoor D66 – wat ik niet aan mijn oma vertelde, anders ziet ze me tot in lengte van dagen als haar medestander. Ik vind politiek ook gewoon niet zo interessant. Mijn gezin, mijn werk als intern begeleider, mijn vriendinnen en mijn hobby fotografie geven me veel meer geluk, dus daar richt ik me op. Ik zou willen dat mijn familie ook iets had waar ze zachtheid en blijdschap uit konden halen, maar dat is niet zo. In plaats daarvan zijn het altijd maar die discussies.

In vijf jaar is de toon daarvan veel harder geworden, net zoals je in de buitenwereld ziet. Ze luisteren ook helemaal niet naar elkaar, ze roepen alleen maar hun eigen argumenten. Het is tenenkrommend om naar te luisteren. Als ze niet kunnen ‘winnen’, gaan ze of harder roepen of persoonlijke opmerkingen maken die kwetsend zijn. Dan verwijt mijn broer mijn moeder dat ze dom is of roept mijn oma dat haar eigen zoon op school al niet begreep wat er werd gezegd en dat het aan haar te danken is dat hij niet onder een brug is geëindigd. Totaal willekeurige beledigingen die ze nodig hebben omdat ze op de inhoud niet verder komen. Ze lijken daar zelf geen enkele stress van te krijgen, al zoeken ze elkaar buiten familiebijeenkomsten niet meer op. Maar ik heb er wel stress van, omdat ik de enige ben die nog familiebijeenkomsten organiseerde. Na de verjaardag van mijn zoon, in de zomer, besloot ik: ik hou ermee op. Ik wil met niemand het contact verbreken, maar ik kan het niet meer aan om ze allemaal bij elkaar te hebben.”

Verbijsterd

“Die verjaardag was eind juni. Mijn zoon werd twaalf en ik nodigde dus iedereen uit – je kan je kind toch niet zijn grote verjaardagsfeest afpakken omdat je familie niet normaal kan doen? Althans, dat vond ik toen. Ik zou de boel wel weer sussen, dacht ik, als mijn familie elkaar weer eens in de haren vloog. Ik ben mijn schoonfamilie er dankbaar voor dat ze me zo vaak hielpen in mijn missie om mijn familie voortdurend met iemand anders in gesprek te laten zijn, zodat ze niet met elkaar in discussies belandden. Maar afgelopen zomer was het kabinet natuurlijk net gevallen en dat was voor mijn broer de reden om eens even de aanval richting mijn ouders en ‘hun’ Wilders in te zetten. Want hun leider had eindelijk de kans gekregen de boel te besturen en wat had hij daar precies mee gedaan? Mijn oma deed ook een duit in het zakje en ja hoor, daar ontplofte de boel. De discussie liep zo hoog op dat mijn zoon uiteindelijk op zijn eigen feestje op zijn kamer zat te huilen. Ik probeerde een spreekverbod in te stellen door te zeggen dat als ze over politiek wilden discussiëren ze naar een of andere debatavond moesten gaan en niet een kinderverjaardag daarvoor moesten gebruiken, maar dat haalde niets uit. Mijn vader maakte me zelfs een beetje belachelijk. ‘Ik strijd voor mijn vrijheid van meningsuiting!’ riep hij en stak zijn vuist in de lucht alsof hij een of andere protestmars leidde. Die reactie deed me echt pijn. Ik worstel al enorm met de situatie, ik zou het liefst mijn hele familie bij elkaar zien aan een lange tafel en dan gewoon een gezellige avond met mooie gesprekken hebben. Dat dat al niet meer mogelijk is, vind ik moeilijk. Maar daar heeft niemand oog voor, ook al heb ik het meerdere keren aangegeven. Dat je als ouders niet luistert naar de wensen van je kind, is één ding. Maar dat je mij dan op de verjaardag van mijn eigen kind zó op mijn nummer meent te kunnen zetten, vind ik echt een andere categorie. Ik was zo verbijsterd dat ik dichtsloeg. Mijn man zei achteraf: je had hem eruit moeten zetten. Dat heb ik niet gedaan en zal ik ook nooit doen, maar het was wel het moment waarop ik besloot: ik wil deze mensen nooit meer met z’n allen tegelijk in mijn huis hebben.

Mijn man is nog niet zo fan van de nieuwe manier van verjaardagen vieren vanwege de tijd die het kost, maar het gevoel dat ik na mijn eigen verjaardag had vergeleken met hoe ik me na de verjaardag van mijn zoon voelde, maakt het voor mij wel de moeite waard. Geen stress, geen verdriet, geen opgefoktheid die dagenlang blijft hangen. De volgende keer dat we een feestje hebben is de verjaardag van mijn dochter in april en dan doe ik het weer op dezelfde manier, net zo lang tot mijn familie weer met elkaar door één deur kan. Al denk ik, als je kijkt naar hoe het er in Den Haag aan toe gaat, dat dat moment misschien wel nooit meer zal komen.”

Om privacyredenen zijn alle namen veranderd. De echte namen zijn bekend bij de redactie.​​​​​​
Foto: Getty Images

Meer Vriendin? Volg ons op Facebook en Instagram. Je kunt je ook aanmelden voor onze wekelijkse Vriendin nieuwsbrief.