Leven na kanker: ‘Mensen zeiden: ‘Fijn, nu kun je weer door”

‘Kanker houdt niet op als de behandeling klaar is’

KWF Kankerbestrijding zet zich elke dag in voor een beter leven met of na kanker. Wat is hun visie op nazorg? Gilles van Santvoort, woordvoerder KWF: “In Nederland leven er ruim 900.000 mensen met of na kanker. KWF werkt aan goede, toegankelijke en vindbare nazorg en begeleiding voor iedereen die met kanker geconfronteerd is. In Nederland zijn er bijvoorbeeld honderd IPSO-centra en verschillende (tumor specifieke) kankerpatiëntenorganisaties waar iedereen terecht kan voor lotgenotencontact, een luisterend oor en activiteiten gericht op verwerking en herstel. Ook zijn er platforms zoals Kanker.nl, met betrouwbare informatie, ervaringsverhalen en ondersteunende apps. Het AYA Jong en Kanker Zorgnetwerk is er specifiek voor hulp aan jongvolwassenen tot 39 jaar. KWF financiert deze projecten en verbindt de partijen die hieraan werken.

Nazorgtraject

Het nazorgtraject begint nadat de behandeling is afgerond. Maar het is belangrijk om al tijdens de behandeling hierover na te denken en te spreken met je huisarts en het ziekenhuis. Zij kunnen meedenken en adviseren over de juiste nazorgtrajecten en je op weg helpen. Zo gaat de begeleiding van tijdens de behandeling goed over naar passende nazorg. Het is belangrijk dat we de blijvende impact van kanker op het leven van ex-patiënten en hun naasten erkennen en het gesprek hierover voeren. Kanker houdt namelijk niet op als de behandeling klaar is. We moeten rekening houden met de behoeftes van collega’s, vrienden of buren die met kanker te maken hebben gehad.”

Speciale polikliniek

De nazorg van kanker verschilt per ziekenhuis. In ziekenhuizen zoals het Radboudumc in Nijmegen, het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) en het Prinses Máxima Centrum in Utrecht zijn er zogeheten LATER-poli’s. Dit is een speciale polikliniek voor mensen die te maken krijgen met late gevolgen van kanker of de behandeling daarvan. Er wordt niet alleen gekeken naar medische klachten, maar naar het totaalplaatje: lichamelijke, mentale en sociale gevolgen die soms pas jaren later merkbaar worden. Je kunt er terecht voor onderzoek, advies en begeleiding bij klachten zoals vermoeidheid, concentratieproblemen, angst, pijn of vragen over werk en dagelijks leven. De zorg is erop gericht om klachten tijdig te herkennen en de kwaliteit van leven te verbeteren.

Begeleiding op maat

Stichting Tegenkracht ondersteunt al 20 jaar mensen zowel tijdens als na kanker. Uit onderzoek blijkt dat professionele leefstijlondersteuning, zoals bewegen, aandacht voor mentaal welzijn en voeding, helpt bij herstel en de kwaliteit van leven verbetert. Het gaat altijd om een persoonlijk traject dat past bij wat jij aankunt en nodig hebt. De stichting brengt je in contact met de juiste professional bij jou in de buurt, er zijn 122 diëtisten, 78 sportartsen en 127 psychologen bij aangesloten. Met begeleiding op maat werk je stap voor stap aan herstel en aan het terugvinden van vertrouwen in je lichaam. Zo krijg je handvatten om het dagelijks leven weer op te pakken – thuis, in contact met anderen en op het werk.

‘Kijk naar het geheel’

Marije van der Lee is hoofd wetenschappelijk onderzoek en gezondheidspsycholoog bij het Helen Dowling Instituut en hoogleraar psycho-oncologie aan Tilburg University. In haar boek De psychologische impact van kanker pleit ze voor een bredere, mensgerichte benadering van kanker en de periode daarna. “Kanker stopt niet wanneer de medische behandelingen klaar zijn. Juist daarna ontstaat vaak een kwetsbare fase, waarin mensen merken dat ze lichamelijk, emotioneel en mentaal veranderd zijn, terwijl hun omgeving vooral opgelucht verder wil. Dat verschil in tempo kan eenzaam maken. Emoties als angst, verdriet en onzekerheid horen bij deze ervaring en zijn geen teken van zwakte, maar normale reacties op een ingrijpende gebeurtenis. Lichaam en geest zijn daarbij onlosmakelijk met elkaar verbonden: pijn, vermoeidheid, gedachten en gevoelens beïnvloeden elkaar voortdurend. Als emoties geen ruimte krijgen of worden weggeduwd, kunnen mensen vastlopen in een vicieuze cirkel van klachten. Daarom is het belangrijk om niet te kijken naar losse symptomen, maar naar het geheel: het lichaam, de psyche, relaties, zingeving en identiteit. Goede nazorg vraagt om aandacht voor die samenhang en om psychologische ondersteuning als vanzelfsprekend onderdeel van de zorg, zodat mensen na kanker niet alleen verder hoeven met hun worstelingen.”

‘Vertraging geeft ruimte om te voelen’

Marionne Lips (55) coacht vrouwen na kanker, ín de natuur. Zelf kreeg ze 16 jaar geleden borstkanker, ze is ervaringsdeskundige en gecertificeerd coach. “Je hoeft niet vast te lopen om begeleiding na kanker te zoeken. Vaak bepaalt kanker nog hoe mensen zich voelen en welke keuzes ze maken. Ik hoor regelmatig dat ze weer de regie over hun leven terug willen. In de natuur ontstaat vanzelf ruimte voor herstel. Dat zit deels in het fysieke: rustig bewegen in het bos of op de heide. Maar de grootste meerwaarde zit voor mij in het mentale stuk. Buiten vertraagt alles. Vrouwen hoeven even nergens naartoe en mogen stilstaan bij wat er ten diepste speelt. De natuur helpt daarbij met beelden en metaforen. Ik wijs bijvoorbeeld op een boom met knoesten of misvormingen in de bast: sporen van schade of ziekte. Je ziet dat die boom daarna gewoon verder is gegroeid, mét die plekken. Dat raakt vaak iets. Dit is wat er kan gebeuren in een leven. Het hoort erbij. De vraag is niet hoe je het weg krijgt, maar hoe jij je ertoe verhoudt. Vrouwen die ik mag coachen zijn enthousiast en opgelucht. Ze kijken telkens weer uit naar een volgende sessie. Hun omgeving is vaak blij dat ze dit moment voor zichzelf nemen. Het is zelfzorg, een oplaadmoment. Even uit het moeten, uit het tempo. Die vertraging geeft ruimte om te voelen, om weer contact te maken met jezelf. En dat is na kanker minstens zo belangrijk als lichamelijk herstel. Laatst hoorde ik van een vrouw dat ze weer echt zin in het leven had gekregen en iemand anders liet me weten zich het coaching traject een 2.0 versie van zichzelf te voelen.”

Herstelprogramma

In de zomer van 2025 kreeg Chantal (54) de diagnose borstkanker. Na een emotionele rollercoaster van operaties en bestralingen viel ze in een zwart gat. Ze vertelt: “Om me heen zeiden mensen: ‘Fijn, nu kun je weer door.’ Maar hoe dan? Voor veel vrouwen is het na kanker een hele klus om weer een beetje boven Jan te komen. Samen met Marith, journalist en lotgenoot, heb ik een herstelprogramma van twaalf weken ontwikkeld. Het heet Sareva, dat staat voor samen revalideren na kanker. Het programma startte in januari van dit jaar en is bedoeld voor vrouwen die na kanker weer grip willen krijgen op hun dagelijks leven. Of je nu net klaar bent met je behandeltraject of al jaren verder bent. Sareva is er voor vrouwen die merken dat herstel meer vraagt dan alleen lichamelijk aansterken. In dit digitale programma werk je stap voor stap aan vertrouwen, energie en balans, met aandacht voor wat je hebt meegemaakt. Je krijgt praktische kennis, dagelijkse oefeningen en weekdoelen die passen bij jouw tempo. Je leert om elke dag te reflecteren op je hoe je voelt en je leert om te gaan met dat wat je emotioneel uit balans brengt. Tegelijk sta je er niet alleen voor. Je volgt het programma samen met een zelfgekozen buddy, iemand die met je meeloopt, je motiveert en begrijpt wat je doormaakt. Daarnaast kun je via de Sareva-community en maandelijkse online groepssessies met professionals en lotgenoten ervaringen delen en steun vinden.”

‘Ik wilde altijd harder dan ik kon’

Maria (48) kreeg tien jaar geleden borstkanker en wilde na alle behandelingen niets liever dan terug naar hoe haar leven ooit was. “Ik heb van alles opgepakt en geprobeerd, van oncologische fysiotherapie tot gesprekken bij een psycholoog. Dat heeft allemaal zeker bijgedragen aan mijn herstel. Maar als ik er nu op terugkijk, denk ik dat ik altijd harder wilde dan kon. Tijd doet een heleboel goeds, dus tegen iedereen die er nu middenin zit zou ik willen zeggen: geef je herstel de tijd, wees lief voor jezelf en ga niet harder dan je kan.”

‘In mijn eentje was het me nooit gelukt’

Janna (54): “Na alle behandelingen wilde ik graag weer aan het werk als projectmanager, maar na een uurtje achter mijn laptop dansten de letters voor mijn ogen. Dan moest ik echt een uur plat in een donkere kamer, om de rest van de dag door te kunnen komen. Tot grote frustratie van mezelf. Pas toen ik met een traject begon bij re-turn, een re-integratiebedrijf gespecialiseerd in kanker, lukte het me om mijn werkuren geleidelijk aan op te bouwen. Mijn werkcoach stimuleerde me werk op te pakken en leerde me tegelijkertijd mijn grenzen bewaken. Dat was me in mijn eentje nooit gelukt.”

Foto: Getty Images