Mascha volgde 40 diëten tot ze er helemaal klaar mee was: met déze strategie lukte het haar om 35 kilo kwijt te raken

Alle diëten

Er komt geen eind aan als Mascha begint met het opsommen van alle diëten die ze in haar leven volgde. Calorieën tellen, koolhydraatarm eten, de Sonja Bakker methode, het South Beach dieet, suikervrij eten, appelazijntabletten – in totaal probeerde ze zo’n veertig methoden uit. “Het meest ongezonde was denk ik wel het dieet waarbij ik drie keer per dag een glas melk moest drinken met een schepje poeder erdoor. Dat kon je in van die grote bussen bij de drogist kopen. Drie maanden lang vlógen de kilo’s eraf. Dat ik daardoor niet fatsoenlijk naar de wc kon en mijn darmen volledig van het padje waren, negeerde ik. Zo gebrand was ik op dat getal op de weegschaal.”

Waarom deed ik dit?

“Bij een ander dieet moest ik dagelijks een glas bietensap drinken. Ik vond het zó smerig, zette de koelkast expres extra koud en dronk dat glas leeg met mijn neus dichtgeknepen.” Dan was er nog die keer dat Mascha zich met modder liet insmeren en in folie liet wikkelen. Ze zou daardoor centimeters verliezen. “Als ik daar nu aan terugdenk, snap ik mezelf niet meer. Waarom deed ik dit allemaal? Een retorische vraag, want het antwoord daarop weet ik heus wel. Ik was ongelukkig met hoe ik eruitzag en zat zó vast in negatieve gedachtes dat ik het toch deed.”

Stiekem eten

Mascha groeide op in een liefdevol gezin, met ouders die regelmatig diëten volgden. “Van jongs af aan kreeg ik mee dat als je wilde afvallen, je een dieet moest volgen en iets ‘raars’ met eten moest doen. Dat je óók iets kon bereiken met normaal voedsel, kwam niet in me op.” In haar puberteit kreeg Mascha een relatie met een jongen die – achteraf gezien – eetproblemen had. “Maar dat zag ik toen niet. Hij maakte me bewust van welke dingen ongezond waren. ‘Zou je dat wel doen?’, vroeg hij afkeurend als ik een handje chips nam. Dat hij zijn eetprobleem op mij projecteerde, had ik niet in de gaten. Toen begon het stiekeme eten. Ik verslond een hele reep chocola en zei er niets over. De relatie met die jongen liep uiteindelijk stuk, maar het zaadje was geplant.”

Perfectionisme

Wat ook niet hielp, is Mascha’s perfectionisme. “Ik moest van mezelf alles tegelijk kunnen. Wilde de beste schoolresultaten halen, en toen ik eenmaal klaar was met school, het hardst werken. Ik sloeg mijn pauzes steevast over, maakte elke dag overuren. En dan moest ik mijn huis óók nog eens netjes houden en attent zijn naar iedereen in mijn omgeving. Het was alles of niets. Ik legde de lat veel te hoog, maar kon er eigenlijk niet aan voldoen. Op die momenten at ik het stiekem weg. Je wilt niet weten hoe vaak ik ’s avonds in mijn eentje naar de snackbar ging. Dat had niets meer te maken met ‘gezellig’ een patatje bestellen, het was pure wanhoop.

Ongezonde relatie met eten

Ik was als kind helemaal niet mollig, eerder een spinnetje. Werd ook nooit gepest op school en had geen problemen met mijn gewicht. Lichamelijk was er niets aan de hand. Die ongezonde relatie met eten, en later met diëten, is echt in mijn hoofd ontstaan.” In de daaropvolgende jaren schommelde Mascha enorm met haar gewicht. In ‘zware’ periodes volgde ze een dieet en viel ze gerust 20 kilo af, om vervolgens weer 22 kilo aan te komen. “Zo ging het elke keer, ik heb zo’n 47 kilo op en neer geschommeld.

Van het ene naar het andere extreme

Pas later, toen ik me er echt in verdiepte, wist ik hoe dat kwam. Neem zo’n shake-dieet: als je wekenlang op zeshonderd calorieën per dag leeft, bouw je een calorietekort op. Eet je vervolgens weer normaal, dan denkt je lijf: dit voedsel moet ik opslaan voor als er wéér een periode van schaarste aanbreekt. En dan ben je niet eens aan het snaaien, hè? Aangezien ik nog geen kauwgum durfde te kauwen, kwam ik bij de eerste normale boterham alweer aan. Mijn lijf ging van het ene naar het andere extreme.”

Eenzame strijd

Op Mascha’s Instagram-pagina prijkt bovenaan een oude foto van zo’n twintig jaar geleden. Ten tijde van die foto woog ze 105 kilo en hoewel ze lacht, gaat er achter haar blik veel schuil. Mascha: “Ik zie iemand die zichzelf niet goed genoeg vindt, die er niet mag zijn en die slap is. Ik wist immers dat ik niet zoveel moest eten, maar deed het tóch. Wat voor ruggengraat had ik nou?” Haar gevoelens wist ze naar de buitenwereld te verbloemen. “Ik was het type grote bek, klein hartje. Mijn vriendinnen liet ik niet zien hoe ik me daadwerkelijk voelde en ik koos ervoor om lol te maken. Dat hád ik ook. Ik had een fijn leven en maakte mooie reizen. Maar daaronder voerde ik een eenzame strijd. Ik schaamde me enorm voor mezelf en het feit dat ik faalde.”

Dieptepunt

Halverwege de twintig bereikte Mascha haar dieptepunt. “Op dat moment woog ik 105 kilo, had ik maat 50 en een BMI van boven de 35. Echt obesitas dus. Ik vond mezelf lelijk en dik en hing alles op aan het super slanke, want dat was mijn ideaalbeeld. Ik was zó verdrietig. Niet alleen om hoe ik eruit zag overigens, ik merkte het ook lijfelijk. Had rugpijn na een dag slenteren, dikke enkels na een lange vlucht en stond te hijgen bovenaan de trap. Leuke kleding dragen? Vergeet het maar. Mijn gewicht beperkte me op allerlei manieren in de persoon die ik zo graag wilde zijn.”

Waarom mislukte het steeds?

Het zette haar aan het denken. “Ik had van alles geprobeerd en elk dieet werkte ook, want ik viel af. Het dééd kortom wat het beloofde. Waarom mislukte het dan toch steeds? Op dat moment besefte ik dat ik altijd voor de korte termijn ging. Daar haken diëten ook op in: als je dít gaat doen, val je snel af. Maar op de lange termijn werkt dat helemaal niet.”

Kleine stapjes

Mascha zocht hulp bij een eetstoorniskliniek, maar daar raakten ze haar dossier kwijt. “Dat demotiveerde enorm. Dan durf je eindelijk om hulp te vragen, maar gaan ze zo onzorgvuldig met je gegevens om… Ik besloot het toen maar zelf te proberen en schreef alles op: wie ben ik, waar loop ik tegenaan, wat hoop ik op te lossen? Bovendien gooide ik alle diëten overboord en stapte ik over op een ander eetpatroon. Urenlang zocht ik naar recepten, ging ik gezonder eten, wandelde ik korte stukken… Het waren allemaal kleine stapjes naar een gezonder leven. Ik werd daarin trouwens fantastisch gesteund door mijn ouders en vriendinnen.”

Het werkte

Op een gegeven moment merkte Mascha dat haar strategie werkte. Ze at normaal, nam in het weekend zelfs af en toe een bakje chips, maar viel tóch af. Het is haar nieuwe mindset die helpt. “Mijn uitgangspunt was altijd: ik moet afvallen. Ik besloot die gedachte om te buigen door te denken: ik wil gezonder gaan leven, dus pas ik mijn eetpatroon aan.” Een eyeopener, vertelt ze. “Ik was in al die jaren zó bang voor eten geworden. De dieetindustrie springt op die angst in. Tegenwoordig durven mensen nog amper brood te eten en vliegen de recepten met extra eiwitten je om de oren op Instagram. Achter die dieetcultuur zit een marketingmachine die ons zodanig bewerkt dat we er allemaal intrappen.”

35 kilo kwijt

Dankzij haar nieuwe tactiek viel Mascha 35 kilo af. En nu, twintig jaar later, weegt ze nog steeds hetzelfde, zonder ook maar één dieet te hebben gevolgd. Inmiddels coacht ze mensen die met overgewicht kampen en een andere leefstijl nastreven. “Ik was al vijftien jaar op gewicht, maar op verjaardagen gingen gesprekken nog steeds over afvallen en diëten. Ik dacht: jeetje, ik doe allang niet meer mee aan die fratsen, en toch kom ik geen gram aan. Toen besefte ik dat ik anderen hiermee wilden helpen.”

Anderen helpen

Mascha werkte op dat moment nog bij een bank en liet zich omscholen. “Wilde ik mensen adviseren over hun eetgedrag, dan moest ik wel gecertificeerd zijn. Iedereen kan zich tegenwoordig immers coach noemen. Ik volgde onder meer een opleiding tot voedingscoach, tot  gewichtsconsulent, volgde gedragscursussen en sloot me aan bij een beroepsgroep. Maar het belangrijkste is dat ik ervaringsdeskundige ben. Ik zal nooit met een vingertje wijzen en begrijp heel goed waar mijn cliënten tegenaan lopen. Ik heb in hetzelfde schuitje gezeten.”

Schade

Mascha benadrukt dat afvallen niets te maken heeft met het wel of niet hebben van een ruggengraat. “Dat is een stigma waar veel mensen tegenaan lopen, terwijl ze er niets aan kunnen doen. Ik werk veel samen met artsen, geef lezingen en weet hoe het brein werkt en hoe ons lijf op diëten en schaarste reageert. Dat blijkt uit allerlei wetenschappelijke onderzoeken.”

Boek

Het is ook de reden dat Mascha haar gloednieuwe boek schreef, genaamd F*ck de dieetcultuur. Ze stond erop dat dit de titel zou worden. “Die titel omvat mijn eigen boosheid om de enorme schade die de dieetcultuur aanricht. Niet alleen bij mezelf, ook bij de mensen die ik gecoacht heb, of die überhaupt worstelen met hun gewicht. Het gaat om economische schade, want mensen geven honderden euro’s uit aan het zoveelste dieet, maar ook is er emotionele schade, omdat mensen denken dat ze zwak zijn en falen als ze weer aankomen. Om over de fysieke schade maar niet te spreken. Door mijn eetverleden heb ik vetcellen opgebouwd, en die cellen hebben een geheugen. Mijn lijf wéét wat er eerder mogelijk was op eetgebied. Ik moet daarom veel harder mijn best doen om op gewicht te blijven. Ik heb mezelf naar de filistijnen gelijnd.”

Gezonde levensstijl

Die kennis deelt ze ook in haar boek. “Ik leg uit waarom we in diëten trappen, maar vertel ook hoe je met een gezonde levensstijl een gezond gewicht kunt bereiken. Bovendien staan er makkelijke én lekkere weekmenu’s en recepten in, waarvoor je niet naar vier verschillende winkels hoeft, of uren in de keuken staat. Het leven is al druk genoeg.”

Niet en-en, maar of-of

Haar eigen dochter vierde onlangs haar ‘sweet sixteen’, een leeftijd waarop Mascha zelf al worstelde met haar gewicht. Wat wil zij haar dochter meegeven? “Toen mijn dochter geboren werd, had ik al een hele tijd een gezond gewicht. Ze is dus opgegroeid met bananenbrood en gezonde kwarktaart. Maar op zaterdagavond is er zeker ruimte voor een bakje chips. En ik zal ook nooit tegen haar zeggen dat ze dat beter niet kan doen. Áls ik al een opmerking maak, dan benoem ik vooral dat het ongezond is voor haar hart en dat ze er misschien even over moet nadenken. Aan de andere kant: ook zij moet dingen zelf ontdekken. Eten is in elk geval geen issue.”

Nooit schuldig voelen

Op de vraag of ze zich nog weleens schuldig voelt na het eten van iets ongezonds, schudt Mascha resoluut haar hoofd. “Ik neem mezelf nooit meer iets kwalijk. Wel kies ik bewuster: het is niet meer en-en, maar of-of. Dus het stuk taart op een verjaardag sla ik af om daarna wel een glas wijn met een bitterbal te nemen. Er zijn best momenten waarop ik wél een hele zak chips leegeet, maar dat is misschien twee keer per jaar. Verwaarloosbaar, helemaal als ik het vergelijk met waar ik vandaan kom. Ik gooide zakken chips in de prullenbak om ze er later weer uit te vissen. Tegenwoordig zit ik ’s avonds nooit meer op de bank met oorlog in mijn hoofd. Ik dénk niet eens aan snoep en kan het makkelijk in de kast laten liggen. Negentig procent van de tijd heb ik eetrust. Ik ben helemaal in balans.”

F*ck de dieetcultuur van Mascha van Berkel

“Dit boek, boordevol leefstijltips, weekmenu’s en recepten, is mijn culinaire middelvinger naar regels, hypes en schuldgevoel. In F*ck de dieetcultuur laat ik zien dat eten geen vijand is, maar een feestje.”

Shop hier